Prakash Dulal

आर्थिक वर्ष २०६८/६९ सालमा हाम्रो देशले ७४ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु तथा सेवा विदेशीलाई बेचेको थियो । जुन आ. व. मा बढेर २०७८/८९ मा २ खर्ब पुग्यो । तर, गत वर्षको ४ महिनामा भने ६ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँको वस्तु तथा सेवा हामी विदेशबाट किनेका छौं ।
जबकी, गत वर्षको सोही अवधिमा ५ खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँको वस्तु तथा सेवा विदेशीसँग किनेका थियौं । सरकारले गरेको कडाइका कारण आयात घटेको हो । पछिल्ला ४ महिनामा १८.०८ प्रतिशत आयात घटेपछि विदेशी मुद्राको सञ्चिति घट्ने क्रम रोकिएको छ ।

गत आर्थिक वर्ष विदेशी मुद्रा सञ्चिति १८.९ प्रतिशतले घटेर असार मसान्तमा ९ अर्ब ५४ करोड डलर पुगेको थियो । राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार असोज मसान्तमा विदेशी मुद्राको सञ्चिति ९ अर्ब ४८ करोड डलर पुगेको छ ।

हामीसँग भएको उक्त विदेशी मुद्राले आयात कडाइपछिको घट्दो ट्रेण्डको पछिल्लो ३ महिनाको आयातलाई आधार मान्दा आगामी ८ महिना १० दिनका लागि विदेशबाट वस्तु तथा सेवाको आयात गर्न पुग्छ । तर, गत आर्थिक वर्षको यही अवधिमा भएको आयातलाई आधार मानेर विश्लेषण गर्ने हो भने हामीसँग अहिले भएको विदेशी मुद्राले आगामी ६ महिना २१ दिनको आयात धान्न पुग्छ ।
बढ्दो ब्यापारघाटा र विदेशी धन कमाउने स्रोत बढ्न नसकेसँगै विदेशी मुद्राको सञ्चितिको व्यवस्थापन चुनौतिपूर्ण बन्दै गएको छ । निर्यात बढाउन र आयात नियन्त्रण गर्न नसक्ने हो भने देशको अर्थतन्त्र नै कोल्याप्स हुने दिन धेरै टाढा छैन । जुन नियति हाम्रोभन्दा दोब्बर ठूलो अर्थतन्त्र भएकाको श्रीलंकाले भर्खरै भोगेको थियो ।

घट्दो कृषि उत्पादन र बढ्दो रेमिट्यान्सले आयात बढाउँदा एकातिर ब्यापारघाटा देशको कुल बजेटभन्दा बढी पुगिसकेको छ । ब्यापार घाटाको साइड इफेक्टले अर्को ठूलो रोग निम्त्याएको छ त्यो हो ऋणात्मक अवस्थाको भुक्तानी सन्तुलन (देश भित्रिने र देशबाट बाहिरिने विदेशी मुद्राबीचको अन्तर) र घट्दो विदेशी मुद्राको सञ्चिति ।

Comming soon ...