Nurse Mom SL

🎗️ ගෘහස්ථ ලිංගික හිංසනය පිටුදකිමු | සුරක්ෂිත පවුලක්, තෘප්තිමත් සමාජයක් නිර්මාණය කරමු 🎗️

පවුල හෝ සමීප සබඳතාවයක් කියන්නේ ඕනෑම කෙනෙකුට ආරක්ෂාව සහ සැනසීම ලැබිය යුතු තැනයි. නමුත් අද සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් නිහඬව විඳදරාගන්නා බරපතලම ගැටලුවක් තමයි "ගෘහස්ථ ලිංගික හිංසනය" (Domestic Sexual Violence).

සමාජයට බියෙන් හෝ ලැජ්ජාවෙන් මේ ගැන කතා නොකර සිටීම නිසා තවත් බොහෝ දෙනෙක් මෙහි ගොදුරු බවට පත්වෙනවා. අද අපි මේ ගැන විවෘතව දැනුවත් වෙමු!

📌 1. ගෘහස්ථ ලිංගික හිංසනය කියන්නේ කුමක්ද?

පවුල, විවාහය හෝ සහකරු/සහකාරිය අතර සිදුවන, පුද්ගලයෙකුගේ අකමැත්ත හෝ බලහත්කාරය මත කෙරෙන ඕනෑම ආකාරයක ලිංගික බලපෑමක්, හිංසනයක් හෝ වධදීමක් ගෘහස්ථ ලිංගික හිංසනය ලෙස හැඳින්වේ.

🧷විවාහ වී සිටියද, අනෙකාගේ අකමැත්ත මත බලහත්කාරයෙන් ලිංගිකව එක්වීම (Marital R**e).

🧷ලිංගිකව එක්වීමට තර්ජනය කිරීම, බියගැන්වීම හෝ වේදනාකාරී ලෙස වධහිංසා කිරීම.

🧷සහකාරියගේ කැමැත්තට පිටින් ගැබ් ගැනීමට බල කිරීම හෝ උපත් පාලන ක්‍රම භාවිත කිරීම වැළැක්වීම.

👥 2. මෙයින් වඩාත්ම පීඩාවට පත්වන්නේ කවුද?

🧷මෙම හිංසනයට ඕනෑම අයෙකු ලක්විය හැකි වුවද, වැඩි වශයෙන් පීඩාවට පත්වන්නේ

🧷කාන්තාවන් සහ බිරින්දෑවරුන් (සමාජීය සහ ආර්ථික පරාධීනතාවය නිසා).

🧷ළමයින් සහ නව යොවුන් වියේ පසුවන්නන්.

🧷වයෝවෘද්ධ පිරිස් සහ ආබාධිත පුද්ගලයින්.

🧒 3. ගෙදර ළමයින්ට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද? (Impact on Children)

🧷දෙමාපියන් අතර සිදුවන මෙවැනි හිංසනයන් සෘජුව හෝ වක්‍රව දකින ළමයින්ට තදබල ලෙස මානසික සහ ශාරීරික බලපෑම් ඇතිවේ

🧷මානසික කම්පනය (Psychological Trauma): අධික බිය, විශාදය (Depression) සහ අනාරක්ෂිත බවක් දැනීම.

🧷හැසිරීම් වෙනස්වීම්: ඉගෙනීමට ඇති උනන්දුව අඩුවීම, හුදකලා වීම, ආක්‍රමණශීලී ලෙස හැසිරීම හෝ අධික ලෙස බියවීම.

🧷ලිංගිකත්වය ගැන වැරදි ආකල්ප: ප්‍රචණ්ඩත්වය යනු සාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස කුඩා කල සිටම මොළයට කාවැදීම නිසා වැඩිහිටියන් වූ පසු ඔවුන්ද මෙවැනි හිංසනයන් කිරීමට හෝ විඳදරාගැනීමට හුරු වීම.

🛡️ 4. මෙවැනි දෙයක් නොවී වළක්වා ගන්නේ කෙසේද?

🧷පරස්පර ගෞරවය සහ සන්නිවේදනය: පවුල තුළ ඕනෑම කාරණයකදී දෙදෙනාගේම කැමැත්තට සහ ගෞරවයට මුල්තැන දීම.

🧷ලිංගික හා සමාජීය අධ්‍යාපනය: "කැමැත්ත" (Consent) යනු කුමක්දැයි සහ තමන්ගේ ශරීරයේ අයිතිය තමන් සතු බව පවුලේ සැම දැනුවත් වීම.

🧷මද්‍යසාර සහ මතද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් තොරවීම: බොහෝ ගෘහස්ථ හිංසනයන් සඳහා මද්‍යසාර අධික ලෙස භාවිත කිරීම සෘජුවම බලපායි.

🏃‍♀️ 5. මෙවැනි හිංසනයකට ලක්වන්නේ නම් බේරෙන්නේ කෙසේද?

🧷නිහඬතාවය බිඳින්න: මෙය ඔබේ වැරැද්දක් නොවන අතර, නිහඬව විඳදරාගැනීමෙන් සිදුවන්නේ හිංසකයා තවත් බලවත් වීමයි.

🧷විශ්වාසවන්ත අයෙකුට කියන්න: පවුලේ ළඟම හිතවතෙකුට, වෛද්‍යවරයෙකුට හෝ උපදේශකයෙකුට තත්ත්වය පැහැදිලි කරන්න.

🧷සාක්ෂි එකතු කර තබාගන්න: තුවාල හෝ ශාරීරික හානි ඇත්නම් වහාම රෝහල්ගත වී (JMO) වෛද්‍ය වාර්තා ලබාගන්න. SMS, Phone recordings හෝ ඡායාරූප ඇත්නම් සුරක්ෂිතව තබාගන්න.

⚖️ 6. නීතියෙන් සහ රජයෙන් ලැබෙන සහන මොනවාද?

ශ්‍රී ලංකා නීතිය යටතේ ගෘහස්ථ හිංසනයට එරෙහිව විශාල ආරක්ෂාවක් සැලසේ

1. 2005 අංක 34 දරන ගෘහස්ථ ප්‍රචණ්ඩත්වය වැළැක්වීමේ පනත: මෙමඟින් හිංසකයාට නිවසට පැමිණීම හෝ බලපෑම් කිරීම වැළැක්වීමට අධිකරණයෙන් ආරක්ෂක ආඥාවක් (Protection Order) ලබාගත හැක.

2. මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට / පොලීසියට පැමිණිලි කිරීම: ළමා හා කාන්තා කාර්යාංශය හරහා නීතිමය පියවර ගත හැක.

📞 ක්ෂණික සහන සේවා අංක:

☎️ 1938 - ජාතික කාන්තා උපකාරක සේවාව (National Women’s Helpline)

☎️ 109 / 011-2444444 - කාන්තා හා ළමා මහජන සේවා ඒකකය (ශ්‍රී ලංකා පොලීසිය)

🏥 මිතුරු පියස (Mithuru Piyasa): රජයේ ප්‍රධාන රෝහල්වල පවතින රහස්‍ය උපදේශන සහ වෛද්‍ය සහන මධ්‍යස්ථාන.

☎️ 1929 - ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය (ළමයින්ට වන හිංසන සඳහා)

❤️ පවුල තුළ සැබෑ ආදරය තියෙන්නේ බිය ගැන්වීම් සහ බලහත්කාරකම් අස්සේ නෙවෙයි. ඔබේ හෝ අන් අයගේ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් හඬ අවදි කරන්න!

💬 මේ පිළිබඳව ඔබට ඇති ගැටලු හෝ අදහස් පහතින් Comment කරන්න. අන් අයගේ දැනුවත්භාවය උදෙසා Share කරන්න.

🎗️ පිළිකා වේදනාව (Cancer Pain) පාලනය කරන්නේ කෙසේද? | දැනුවත් වෙමු, සුවපහසුව තබමු 🎗️

පිළිකා රෝගීන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන ප්‍රධානතම සහ අමාරුම අභියෝගයක් තමයි "පිළිකා වේදනාව" (Cancer Pain). නමුත් මතක තබාගන්න, පිළිකා වේදනාව කියන්නේ රෝගියා නිහඬව විඳදරාගත යුතු දෙයක් නෙවෙයි. නිවැරදි සත්කාර සහ ක්‍රමවේද හරහා වේදනාව සෑහෙන්න පාලනය කරන්න පුළුවන්!

පිළිකා රෝගීන්ට ඇතිවන වේදනාව යනු ඔවුන්ගේ සහ පවුලේ අයගේ ජීවිතවලට ලොකු බලපෑමක් එල්ල කරන දෙයක්. නමුත් නිවැරදි සෞඛ්‍ය උපදෙස් සහ ක්‍රමවේද අනුගමනය කිරීමෙන් මේ වේදනාව සාර්ථකව පාලනය කරගන්න පුළුවන්. ❤️
මෙන්න ඒ සඳහා වැදගත් කරුණු කිහිපයක්

නවීන පිළිකා ප්‍රතිකාරවල ප්‍රධානම අරමුණක් තමයි රෝගියාගේ වේදනාව උපරිමයෙන් අවම කර, ඔවුන්ගේ ජීවන තත්ත්වය (Quality of Life) උසස් කිරීමයි.

වේදනාව නිසි ලෙස පාලනය වූ විට රෝගියාට

😴 සුවබර නින්දක් ලබාගැනීමට පුළුවන් වේ.

🍽️ ආහාර රුචිය වැඩි වී සිරුරට අවශ්‍ය ශක්තිය ලැබේ.

🚶‍♂️ ස්වාධීනව ඇවිදීමට සහ දෛනික වැඩකර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.

👨‍👩‍👧‍👦 පවුලේ ආදරණීයයන් සමඟ සතුටින් කාලය ගතකිරීමට ඉඩ සැලසේ.

💊 අනෙකුත් පිළිකා ප්‍රතිකාර (Chemotherapy / Radiotherapy) ශාරීරිකව සහ මානසිකව හොඳින් දරාගැනීමට ශක්තිය ලැබේ.

📌 පිළිකා රෝගියෙකුට වේදනාව ඇතිවීමට ප්‍රධාන හේතු

🧠 ස්නායු මත පීඩනය (Nerve Compression): පිළිකා ගෙඩිය (Tumor) මඟින් ආසන්නයේ ඇති ස්නායු තද වීම.

🦴 අස්ථි අතරට පැතිරීම (Bone Metastasis): පිළිකා සෛල අස්ථි වෙත පැතිරීම නිසා ඇතිවන තද කැක්කුම.

🫀 අභ්‍යන්තර අවයව තද වීම (Organ Pressure): සිරුරේ අභ්‍යන්තර අවයව මත ගෙඩියෙන් එල්ල වන පීඩනය.

🏥 ප්‍රතිකාර සම්බන්ධ වේදනා (Treatment-related Pain):

🧷සැත්කමකින් (Surgery) පසු ඇතිවන වේදනාව.

🧷Chemotherapy හෝ Radiotherapy සත්කාර නිසා ඇතිවන අතුරු ආබාධ.

🦠 අසාදන (Infections): ප්‍රතිශක්තිය අඩුවීම නිසා ඇතිවන විෂබීජ අසාදන.

🫵 මස්පිඩු පෙරළීම (Muscle Spasms): සිරුරේ මස්පිඩු තද වීම සහ අධික වෙහෙස.

එකම රෝගියාට මේ හේතු කිහිපයක් එකවරත් තියෙන්න පුළුවන්.

1️⃣ වේදනාව ගැන වෛද්‍යවරයාට නිවැරදිව කියන්න (Pain Assessment)

🧷වේදනාව එන්නේ කොතැනටද? (Where)

🧷වේදනාවේ ස්වභාවය කෙබඳුද? (කැක්කුමක්ද, දැවිල්ලක්ද, විදිනවා වගේද?)

🧷වේදනා මට්ටම 0 සිට 10 දක්වා කීයද? (0 - වේදනාවක් නැත / 10 - දරාගත නොහැකි වේදනාවක්

📊 Pain Scale (0–10)

වේදනාව මැනගන්න ලේසිම ක්‍රමය.

0️⃣ = Pain නැහැ

1–3 = Mild Pain
🟢 සාමාන්‍ය වැඩ කරගන්න පුළුවන්.

4–6 = Moderate Pain
🟡 වැඩ ටිකක් අමාරු වෙනවා.

7–10 = Severe Pain
🔴 දරාගන්න බැරි වේදනාව.
කෑම කන්නවත් නිදාගන්නවත් අමාරුයි.

2️⃣ වේදනා නාශක ඖෂධ නිවැරදිව භාවිතය

🧷වෛද්‍යවරයා නියම කළ වේලාවටම ඖෂධ ලබා දෙන්න (Pain එක එනකම් ඉන්නේ නැතුව වෙලාවට දීම වැදගත්).

🧷පැරසිටමෝල් සිට Morphine වැනි ප්‍රබල ඖෂධ දක්වා වේදනාවේ මට්ටම අනුව වෛද්‍යවරුන් විසින් ලබාදෙයි.

🧷Morphine වැනි ඖෂධ ගැන අනියත බියක් ඇති කරගන්න එපා – වෛද්‍ය උපදෙස් මත දීමේදී ඒවා ආරක්ෂිතයි.

3️⃣ අතුරු ආබාධ පාලනය (Managing Side Effects)
වේදනා නාශක ඖෂධ (විශේෂයෙන්ම Morphine වැනි Opioid ඖෂධ) භාවිතයේදී ඇතැම් අතුරු ආබාධ ඇතිවිය හැක. එයින් ප්‍රධානතම දෙය නම් මලබද්ධය (Constipation) යි.
මෙය පාලනය කරගැනීමට

💧 ප්‍රමාණවත් තරම් වතුර බීම: දිනකට අවශ්‍ය තරම් ජලය සහ දියර වර්ග ලබාදෙන්න.

🥗 කෙඳි සහිත ආහාර (High-fiber foods): එළවළු, පලතුරු සහ ධාන්‍ය වර්ග ආහාරයට එකතු කරන්න.

💊 Laxatives (මල බුරුල් වන ඖෂධ): අවශ්‍යතාවය පරිදි වෛද්‍ය උපදෙස් මත සුදුසු Laxative ඖෂධයක් නිවැරදිව ලබාදෙන්න.

(සටහන: මලබද්ධයට අමතරව වමනය ගතිය හෝ කරකැවිල්ල වැනි අතුරු ආබාධ ඇත්නම් ඒ සඳහාද වෛද්‍යවරයාගෙන් සුදුසු ඖෂධ ලබාගත හැක).

4️⃣ ඖෂධ නොවන වේදනා සහන ක්‍රම (Non-Pharmacological M**hods)

🩷මානසික සහ ශ්වසන අභ්‍යාස (Mind-Body Techniques)

🧷ගැඹුරු ශ්වසන අභ්‍යාස (Deep Breathing): තදින් හුස්ම ඉහළට ගෙන හෙමින් පිටකිරීම මඟින් මස්පිඩු ලිහිල් වී, ආතතිය අඩුවී වේදනා සංවේදීතාව පාලනය වේ.

🧷භාවනාව සහ රිලැක්සේෂන් (Guided Imagery/Meditation): මනසට සුවයක් දෙන පරිසරයක් මවාගැනීම මඟින් මොළයට ගමන් කරන වේදනා සංඥා (Pain Signals) අඩපණ වේ.

💬💬භෞතික සත්කාර (Physical Therapies)

🧷මෘදු සම්බාහනය (Gentle Massage):

🩷වේදනාව නැති ප්‍රදේශ මෘදුව මසාජ් කිරීමෙන් රුධිර ගමනාගමනය වැඩි වී සිරුරෙන් ස්වාභාවික වේදනා නාශක (Endorphins) ශ්‍රාවය වේ.

🩷රස්නය හෝ සීතල තැවීම (Heat / Cold Therapy): තද වුණු මස්පිඩු ලිහිල් කිරීමට රූමුසු වතුර (Warm Compress) ද, ඉදිමුම/දැවිල්ල ඇති ස්ථානවලට අයිස් (Cold Compress) ද භාවිතා කළ හැක (භාවිතයට පෙර නර්ස්/වෛද්‍ය උපදෙස් ගන්න).

🧷අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීම

ශාන්ත සංගීතයට සවන්දීම, පිරිත්/ආගමික වතාවත්, පොත් කියවීම හෝ පවුලේ අය සමඟ සුහදව කතාබහ කිරීම මඟින් අවධානය වේදනාවෙන් මිදෙයි.

5️⃣ ආදරණීයයන්ගේ සහ මානසික සහයෝගය (Emotional Support)

රෝගියා ළඟින් සිටීම, අතින් අල්ලාගෙන සිටීම සහ සවන්දීම මඟින් මානසික බිය සහ නොසන්සුන්තාවය අඩුවී වේදනා එළිපත්ත (Pain Threshold) ඉහළ යයි.

⚠️ විශේෂ මතක් කිරීම

ඖෂධ නොවන ක්‍රම මඟින් කරන්නේ වෛද්‍යවරයා නියම කර ඇති වේදනා නාශකවලට අමතර සහයක් (Complementary Support) දීම පමණි. කිසිවිටෙකත් වෛද්‍යවරයා ලබාදී ඇති පෙති හෝ එන්නත් තනිමතයට නතර නොකරන්න.

❤️ පිළිකා වේදනාව පාලනය කළ හැක! ඔබේ ආදරණීයයන් අතරේ පිළිකා රෝගයෙන් පීඩා විඳින අය සිටී නම් මේ තොරතුරු Share කර ඔවුන්ව දැනුවත් කරමු.

💬 මේ පිළිබඳව ඔබට ඇති ගැටලු පහතින් Comment කරන්න.

"කීමෝතෙරපි (Chemotherapy) ගන්න ඉන්නවාද? නැත්නම් දැනටමත් ගන්නවාද? Chemo එකෙන් පස්සේ ගෙදරදී පරිස්සම් වෙන්නේ මෙහෙමයි..." 🩺💊🌸

"කීමෝතෙරපි" කිව්ව ගමන් ගොඩක් අයගේ හිතට එන්නේ අධික මහන්සිය, කොණ්ඩේ යන එක සහ වමනය යන එක ගැන තියෙන බයයි. හැබැයි නිසි සෞඛ්‍ය උපදෙස් සහ ගෙදරදී වෙන වෙනස්කම්වලට හරියට මුහුණ දුන්නොත්, මේ කාලය ඉතාම පහසුවෙන් සහ ආරක්ෂිතව පසුකර යන්න පුළුවන්.
ඔබ හෝ ඔබේ ආදරණීයයෙක් කීමෝතෙරපි ප්‍රතිකාර ලබාගන්නවා නම්, ප්‍රතිකාරයට පෙර දැනගත යුතු දේ සහ ප්‍රතිකාරයෙන් පසු (Post-Chemo) නිවසේදී පරිස්සම් විය යුතු ආකාරය මෙන්න

💡 Chemo ගන්න කලින් සහ ගන්න අතරතුර දැනගත යුතු දේවල්

1. යන කොණ්ඩේ නැවත එනවා: කොණ්ඩේ යෑම තාවකාලික අතුරු ආබාධයක් විතරයි. ප්‍රතිකාර ඉවර වී මාස කිහිපයකින් නැවත ලස්සනට කොණ්ඩේ වර්ධනය වෙනවා.

2. අතුරු ආබාධ හැමෝටම එක වගේ නැත: එක් එක් කෙනාගේ ශරීරයේ ස්වභාවය සහ ලබාදෙන ඖෂධ වර්ගය (Drug regimen) අනුව අතුරු ආබාධ වෙනස් වෙනවා.

3. පෝෂණය සහ වතුර ඉතා වැදගත්: ප්‍රතිකාරයට පෙර හොඳින් වතුර බොන්න. ඇඟේ විජලනය නැති කරගැනීම Chemo වලදී ඉතාම වැදගත්.

🛡️ Chemo දුන්නට පස්සේ ගෙදරදී පරිස්සම් වෙන විදිහ (After-Chemo Care)

Chemo ඖෂධ මඟින් ශරීරයේ පිළිකා සෛල විනාශ කරන අතරතුරම, සුදු රුධිරාණු (WBC) ප්‍රමාණය තාවකාලිකව අඩු කරනවා. ඒ නිසා විෂබීජ ආසාදන (Infections) ඇතිවීමේ ලොකු අවදානමක් තියෙනවා.

1. විෂබීජවලින් බේරෙන්න (Infection Control - වඩාත්ම වැදගත්!)

😷 මුව ආවරණ (Masks) පළඳින්න: ගෙදරින් පිටතට යද්දී හෝ අමුත්තන් හමුවෙද්දී අනිවාර්යයෙන්ම Mask එකක් දාන්න.

👥 සෙනඟ ඉන්න තැන්වලින් වෙන්වන්න: උත්සව, බස් රථ, පන්සල්/පල්ලි වැනි ජනාකීර්ණ ස්ථානවලට යාම සීමා කරන්න.

🤒 ලෙඩුන්ගෙන් ඈත්වෙන්න: සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව, කැස්ස, උණ හෝ වෛරස් උණ තියෙන අයගෙන් රෝගියා ඈත් කර තබන්න.

🧼 අත් සෝදන්න: ආහාර ගැනීමට පෙර සහ වැසිකිළි භාවිතයෙන් පසු සබන් යොදා හොඳින් අත් සෝදන්න.

2. ආහාර සහ පාන වර්ග (Food & Hydration)

🥛 වතුර හොඳින් බොන්න: දවසකට වතුර ලීටර් 2 - 3ක්වත් බොන්න. (මෙය ශරීරගත වූ ඖෂධවල නේෂේසික කොටස් මුත්‍රා මඟින් ඉක්මනින් පිටකිරීමට උදව් වේ).

🍲 අලුතෙන් පිසූ රස්නෙ කෑම විතරක් ගන්න: නිවසේදීම සෑදූ පිරිසිදු, උණුසුම් කෑම ලබාදෙන්න. කඩේ කෑම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරන්න.

🥗 අමු කෑම/පලතුරු ගැන සැලකිලිමත් වන්න: හොඳින් සෝදා ලෙලි හැරිය හැකි පලතුරු විතරක් දෙන්න. අමු එළවළු (Salads) සහ බාගෙට තැම්බූ බිත්තර/මස්/මාළු දෙන්න එපා.

3. ශරීරයේ දියර සහ සනීපාරක්ෂාව (Personal Hygiene)

🚻 වැසිකිළිය භාවිතය: Chemo දීලා පැය 48ක් යනකම් ඖෂධවල කොටස් මුත්‍රා සහ අසූචි සමඟ පිටවිය හැක. ඒ නිසා වැසිකිළි ගිය පසු දෙපාරක් Flush කරන්න.

🧺 ඇඳුම් සේදීම: රෝගියාගේ ඇඳුම්වල ලේ, වමනය හෝ මුත්‍රා තැවරී ඇත්නම් ඒවා වෙනම උණු වතුරෙන් සෝදන්න.

4. කට සහ දත් සත්කාර (Mouth Care)

🪥 මෘදු දත් බුරුසුවක් (Soft toothbrush) පාවිච්චි කරන්න: නැත්නම් විදුරුමස්වලින් ලේ ගලන්න පුළුවන්.

🧂 ලුණු වතුරෙන් කට සෝදන්න: කට ඇතුළ තුවාල වීම (Mouth ulcers) පාලනය කිරීමට ඇල්මැරුණු ලුණු වතුරෙන් කට සෝදන්න. (Alcohol සහිත Mouthwash භාවිතයෙන් වළකින්න).

🌶️ සැර, ඇඹුල් සහ තද කෑම නතර කරන්න.

🚨 වහාම රෝහල්ගත විය යුතු හදිසි අවස්ථා (Red Flag Symptoms)

Chemo එකෙන් පස්සේ පහත ලක්ෂණ එකක් හරි ආවොත්, ඊළඟ Clinic එක වෙනකම් ඉන්නේ නැතුව වහාම ළඟම ඇති රජයේ රෝහලට / Onco-unit එකට අරන් යන්න

🌡️ අංශක 100.4°F (38°C) ට වඩා වැඩි උණක් එනවා නම් (මෙය Neutropenic Sepsis වැනි දරුණු ආසාදනයක ලක්ෂණයක් විය හැක).

🥶 තදින් වෙවුලා උණ ගැනීම.

🤮 නොනවත්වා වමනය යාම සහ වතුරවත් බීමට නොහැකි වීම.

🩸 නාසයෙන්, විදුරුමස්වලින් ලේ ගැලීම හෝ ශරීරයේ නිල් පැහැති ලප ඇතිවීම.

😮‍💨 අධික ලෙස හුස්ම ගැනීමේ අමාරුවක් හෝ පපුවේ කැක්කුමක් ඒම.

කීමෝතෙරපි (Chemotherapy) ප්‍රතිකාර ලබන රෝගියෙකු ගෙදර ඉන්නවා නම්, පවුලේ අය සැලකිලිමත් විය යුතු පැති දෙකක් තියෙනවා

1. රෝගියාව විෂබීජ සහ ආසාදනවලින් බේරාගැනීම (එයාලගේ ප්‍රතිශක්තිය ඉතාම අඩු නිසා).

2. කීමෝ ඖෂධවල නේෂේසික කොටස්වලින් (Chemo residues) පවුලේ අය ආරක්ෂා වීම (ප්‍රතිකාරයෙන් පසු පැය 48–72 අතර කාලය තුළ).

පවුලේ අය විසින් ගෙදරදී අනුගමනය කළ යුතු ප්‍රධාන පියවර මෙන්න

1️⃣ රෝගියාව විෂබීජවලින් ආරක්ෂා කරගැනීම (Patient Protection)

❌අත් සේදීම අනිවාර්ය කරන්න: රෝගියාට කෑම දීමට පෙර, බෙහෙත් දීමට පෙර සහ රෝගියාව ඇල්ලීමට පෙර පවුලේ හැමෝම සබන් යොදා තත්පර 20ක් අත් සෝදන්න.

❌ලෙඩ ඇති අය ඈත් කර තබන්න: පවුලේ කාට හරි හෙම්බිරිස්සාව, කැස්ස, උණ, උගුරේ අමාරුව හෝ බඩේ අමාරුවක් තියෙනවා නම්, අනිවාර්යයෙන්ම Mask එකක් දාන්න. පුළුවන් තරම් රෝගියා ඉන්න කාමරයට යෑමෙන් වළකින්න.

❌සෙනඟ/අමුත්තන් ගෙදරට ගෙන්නගන්න එපා: නෑදෑයින්ට සහ යාළුවන්ට කියන්න මේ දවස්වල සුවදුක් බලන්න ගෙදරට එන්න එපා කියලා (Phone එකෙන් කතා කරන්න කියන්න).

❌නිතර ඇල්ලෙන තැන් Clean කරන්න: දොර අගුලු (Door k***s), TV remote, light switches, phone, commode flush handle වැනි දේවල් Disinfectant spray එකකින් හෝ Wipe එකකින් දිනපතා පිසදමන්න.

❌පිරිසිදු, උණුසුම් කෑම විතරක් දෙන්න: කෑම පිසීමේදී පවුලේ අය ඉතාම පිරිසිදු විය යුතුයි. බාගෙට තැම්බූ කෑම, අමු පලතුරු/සැලඩ් හෝ බෝතල් කළ නැති වතුර දෙන්න එපා. වතුර හොඳින් තම්බා නිවා දෙන්න.

2️⃣ මානසික සහ ශාරීරික සහය (Emotional & Physical Support)

අධික මහන්සිය (Chemo Fatigue) තේරුම් ගන්න: රෝගියාට ඇඳෙන් නැගිටින්නවත් බැරි තරම් මහන්සි දැනෙන්න පුළුවන්. ඒ වෙලාවට "කම්මැලි වෙන්න එපා, නැගිටලා පොඩ්ඩක් ඇවිදින්න" කියලා බල කරන්න එපා. එයාලට අවශ්‍ය තරම් නිදහසේ විවේක ගන්න දෙන්න.

තනියම නෙවෙයි කියන හැඟීම දෙන්න: කීමෝ ගන්නකොට කොණ්ඩේ යන එක, පෙනුම වෙනස් වෙන එක ගැන රෝගියා මානසිකව වට්ටන්න පුළුවන්. එයාලගේ වෙනස්කම් ගැන කතා නොකර, පවුලේ අය එයාලා එක්ක හැමවෙලේම ඉන්නවා කියන විශ්වාසය දෙන්න.

🚨 ගෙදරදී ළඟ තබාගත යුතු වැදගත්ම දේ

🧷ඩිජිටල් උණ කටුවක් (Digital Thermometer): රෝගියාට සීතලයි, වෙවුලනවා වගේ කිව්වොත් හෝ ඇඟ රත් වේගෙන එනවා නම් තත්පරයක්වත් පරක්කු නොවී උණ බලන්න.

🧷Red Flag: උණ 100.4°F (38°C) හෝ ඊට වැඩි නම්, නැත්නම් ඇඟ තදින් වෙවුලනවා නම්, ඊළඟ Clinic එක වෙනකම් ඉන්නේ නැතුව වහාම රෝහල්ගත කරන්න. (මෙය Neutropenic Sepsis නම් දරුණු තත්ත්වයේ ලක්ෂණයක් විය හැක).

💬 ඔබේ අත්දැකීමත් අපට කියන්න

ඔබ හෝ ඔබේ පවුලේ කෙනෙක් කීමෝතෙරපි ප්‍රතිකාර ලබාගෙන තියෙනවාද? ඒ කාලයේදී මුහුණ දුන්න ලොකුම අභියෝගය මොකක්ද? ඔබේ අදහස පහළින් Comment කරන්න.
කීමෝතෙරපි ප්‍රතිකාර ලබන තවත් කෙනෙකුට මේ දැනුවත්භාවය ලොකු ශක්තියක් සහ ආරක්ෂාවක් වෙයි. ඒ නිසා මේ වැදගත් තොරතුරු Share කරන්න! 🔁🌸✨

දිගින් දිගටම තියෙන කැස්ස නිකන්ම නිකන් හෙම්බිරිස්සාවක් නෙවෙයි වෙන්න පුළුවන්! පෙනහැලි පිළිකා (Lung Cancer) ගැන අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතු සත්‍යය මෙන්න..." 🫁🚬⚠️

අපේ රටේ ගොඩක් අය මාස ගණන් පවතින කැස්සට, හුස්ම ගැනීමේ අමාරුවට තනියම පෙති ජාති බොමින්, "මේක සෙම අමාරුවක්" කියලා තදින්ම නොසලකා හරිනවා. හැබැයි ඒ නොසලකා හැරීම පිටුපස පෙනහැලි පිළිකාවක් (Lung Cancer) හැංගිලා තියෙන්න පුළුවන්.

ලෝකයේ මෙන්ම ලංකාවේද පිරිමි පාර්ශ්වය අතර අධික ලෙස වාර්තා වන, එමෙන්ම කාන්තාවන්ටද වැළඳිය හැකි මේ භයානක රෝගී තත්ත්වය කලින් හඳුනා ගත්තොත් පාලනය කිරීම සහ සුවපත් කිරීමේ හැකියාව ගොඩක් වැඩියි.

සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ඉන්න කෙනෙක් විදිහට, පෙනහැලි පිළිකා ගැන ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම දැනගත යුතු වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක තොරතුරු මෙන්න

👤 අවදානම් වයස් කාණ්ඩය (Risk Age Group)

බහුලවම දක්නට ලැබෙන්නේ වයස අවුරුදු 50 - 70ත් අතර වැඩිහිටියන් අතරයි.

නමුත් වර්තමානයේ පවතින අධික වායු දූෂණය සහ දුම්පානය නිසා වයස අවුරුදු 40ට අඩු තරුණ පිරිස් අතරද මේ තත්ත්වය දක්නට ලැබේ.

⚠️ ප්‍රධාන අවදානම් සාධක (Risk Factors)

1. දුම්පානය (Active Smoking): පෙනහැලි පිළිකාවලට 85%කටම වගකිවයුතු ප්‍රධානම හේතුවයි. (සිගරට්, බීඩි, චුරුට්ටු හෝ e-cigarettes / Vapes).

2. අක්‍රීය දුම්පානය (Passive Smoking): තමන් දුම් නොබිව්වත්, දුම්බොන අයගේ දුම නිතර ආශ්වාස වීම (උදා: සැමියා දුම්බොන විට බිරිඳ සහ දරුවන්ට එම දුම යෑම).

3. රැකියා පරිසරයේ අහිතකර රසායනික ද්‍රව්‍ය: ඇස්බැස්ටස් (Asbestos), ආසනික්, නිකල් සහ රේඩොන් (Radon) වැනි විෂ වායු නිතර ආශ්වාස වීම.

4. වායු දූෂණය (Air Pollution): වාහන දුම සහ කර්මාන්තශාලා දුම දීර්ඝකාලීනව ශරීරගත වීම.

5. පෙනහැලිවල පැරණි රෝග: ක්ෂය රෝගය (TB) වැනි රෝග සුව වූ පසු පෙනහැලිවල ඇතිවන කැළැල් (Scars).

6. පාරම්පරික සාධක (Family History): පවුලේ ලේ ඥාතියෙකුට පෙනහැලි පිළිකා තිබී තිබීම.

🩺 ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ (Clinical Manifestations)
මුල් අවධියේදී කිසිදු ලක්ෂණයක් නොපෙන්විය හැක. නමුත් රෝගය වර්ධනය වන විට

සති 3කට වඩා පවතින නොනවත්නා කැස්ස

කැස්ස සමඟ ලේ පිටවීම (Hemoptysis)

කෙටි හුස්ම ගැනීම් සහ හුස්ම ගැනීමේදී එන මහන්සිය / බුරුල් සද්දය

පපුවේ, උරහිසේ හෝ පිටකොන්දේ පවතින දිගටම පවතින වේදනාව

හදිසියේම ශරීරයේ බර අඩුවීම සහ ආහාර අරුචිය

නිතර නිතර පෙනහැලි ආසාදන (Pneumonia / Bronchitis) ඇතිවීම

කඩහඬ වෙනස් වීම හෝ ගොත ගැසීම (Hoarseness of voice)

🔬 රෝග විනිශ්චය කරන්නේ කොහොමද? (Diagnosis)

ලක්ෂණ ඇත්නම් වෛද්‍යවරුන් පහත පරීක්ෂණ මඟින් රෝගය තහවුරු කරයි

Chest X-ray: පෙනහැල්ලේ අසාමාන්‍ය ගෙඩියක් හෝ සෙම පිරී ඇත්දැයි බැලීමට.

CT Scan: පිළිකාවේ ප්‍රමාණය සහ පැතිරී ඇති ප්‍රමාණය නිවැරදිව තීරණය කිරීමට.

Sputum Cytology: කැස්ස සමඟ එන සෙම පරීක්ෂා කර පිළිකා සෛල ඇත්දැයි බැලීම.

Bronchoscopy & Biopsy: කුඩා බටයක් පෙනහැල්ලට දමා පටක කැබැල්ලක් ගෙන (Biopsy) පරීක්ෂා කිරීම (මෙය 100%ක් රෝගය තහවුරු කරයි).

💉 ප්‍රතිකාර ක්‍රම (Treatment Options)

පිළිකාවේ වර්ගය (Small Cell or Non-Small Cell) සහ පැතිරී ඇති අවධිය (Stage) අනුව ප්‍රතිකාර තීරණය වේ

1. ශල්‍යකර්ම (Surgery): මුල් අවධියේදී පිළිකා ගෙඩිය සහිත පෙනහැලි කොටස කපා ඉවත් කිරීම.

2. රේඩියෝ තෙරපි (Radiotherapy): අධිශක්ති විකිරණ යොදා පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම.

3. කීමෝ තෙරපි (Chemotherapy): ඖෂධ මඟින් ශරීරය පුරා ඇති පිළිකා සෛල විනාශ කිරීම.

4. Targeted / Immunotherapy: පිළිකා සෛලවලට විතරක් කෙළින්ම පහර දෙන සහ ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිය ලවා පිළිකා සෛල විනාශ කරවන නවීන ඖෂධ ප්‍රතිකාර.

🏥 රෝගියා කළමනාකරණය (Management & Care)

වේදනා පාලනය (Pain Management): වෛද්‍ය උපදෙස් මත වේදනා නාශක නිසි වෙලාවට ලබාදීම.

ශ්වසන ව්‍යායාම (Breathing Exercises): පෙනහැලිවල ධාරිතාව වැඩි කිරීමට ශ්වසන ව්‍යායාම සහ Physiotherapy ලබාදීම.

පෝෂණය (Nutrition): ප්‍රෝටීන් සහ විටමින් බහුල පෝෂදායී ආහාර ලබාදීම.

මානසික සහය (Psychological Support): රෝගියා සහ පවුලේ අය මුහුණ දෙන මානසික පීඩනය අඩු කිරීමට උපදේශනය (Counseling) ලබාදීම.

🛡️ වළක්වා ගන්නේ කොහොමද? (Prevention & Health Education)

🛑 දුම්පානයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන්වන්න: ඔබ දුම්බොන කෙනෙක් නම් අදම එය නතර කරන්න. (දුම්පානය නතර කර වසර කිහිපයකින් පෙනහැල්ල නැවත යථා තත්ත්වයට පත් වීමට පටන් ගනී).

🛑 අක්‍රීය දුම්පානයෙන් බේරෙන්න: අන් අය දුම්බොන ස්ථානවල රැඳී සිටීමෙන් වළකින්න.

😷 ආරක්ෂිත ආවරණ (Masks) පාවිච්චි කරන්න: දූවිලි, ඇස්බැස්ටස්, හෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය සහිත පරිසරවල වැඩ කරද්දී නිසි N95 Masks පළඳින්න.

🥗 පෝෂදායී ආහාර ගන්න: එළවළු, පලතුරු සහ ඇන්ටිඔක්සිඩන්ට් බහුල ආහාර දෛනික වේලට එකතු කරගන්න.

🏃‍♀️ ක්‍රියාකාරී වන්න: සතියට දින 5ක්වත් සරල ව්‍යායාමවල නිරත වන්න.

🩺 වෛද්‍ය උපදෙස් ගන්න: සති 2-3කට වඩා පවතින කැස්සක් තියෙනවා නම් ස්වයං ප්‍රතිකාර නොකර වහාම ළඟම ඇති රජයේ රෝහලට හෝ පෙණහැලි පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකුට පෙන්වන්න.

💬 ඔබේ අදහසත් අපට කියන්න

ඔබේ පවුලේ හෝ දන්නා හඳුනන කෙනෙක් දීර්ඝකාලීනව කැස්සෙන් පීඩා විඳිනවාද? නැත්නම් දුම්පානය නතර කරන්න අමාරුවෙන් ඉන්නවාද? ඔබේ අදහස පහළින් Comment කරගෙන යන්න.

මේ වගේ වැදගත් තොරතුරක් තවත් කෙනෙක්ගේ ජීවිතයක් වේලාසනින් බේරාගන්න ලොකුම හේතුවක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා මේ පෝස්ට් එක ඔයාගේ ආදරණීයයන් අතරේ Share කරන්නත් අමතක කරන්න එපා! 🔁🫁✨

"හදිසියේවත් කාගේ හරි හිස වැදුණොත්... අපි හැසිරෙන්න ඕනේ කොහොමද? සිහිය මට්ටම (Conscious Level) මැන ගන්නේ කොහොමද?" 🚨🧠

අපේ ගෙදරදී, පාරේදී නැත්නම් සෙල්ලම් කරද්දී හදිස්සියේවත් කෙනෙක්ගේ හිස වැදිලා අනතුරක් වුණොත් ගොඩක් අය කරන්නේ කලබල වෙලා අහුවෙන ත්‍රීවීල් එකක හරි බයිසිකලයක හරි දාගෙන දුවන එක. හැබැයි හිසට සිදුවන අනතුරකදී අපි හැසිරෙන විදිහ, දෙන ප්‍රථමාධාර සහ රෝගියාගේ සිහිය තත්ත්වය නිරීක්ෂණය කරන විදිහ මත තමයි ඒ මනුස්සයාගේ ජීවිතය බේරෙන එක තීරණය වෙන්නේ!

මොකද හිසට පහරක් වැදුණු සැනින්, කොඳු ඇට පෙළට සහ බෙල්ලටත් (Spine/Neck) හානි සිදුවීමේ ලොකුම අවදානමක් තියෙනවා.

සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ඉන්න කෙනෙක් විදිහට, මෙවැනි වෙලාවකදී අපි නිවැරදිව කටයුතු කරන්නේ කොහොමද කියලා පියවරෙන් පියවර දැනගනිමු

1️⃣ පළමු පියවර: අපි හැසිරෙන්න ඕනේ කොහොමද? (How to behave)

කලබල වෙන්න එපා (Stay Calm): ඔයා කලබල වුණොත් රෝගියා තවත් බිය වෙනවා. පියවි සිහියෙන්, සන්සුන්ව කටයුතු කරන්න.

ආරක්ෂාව තහවුරු කරගන්න: අනතුර වූ ස්ථානය (පාර මැද, විදුලි රැහැන් අසල) තවත් අනතුරුදායක නම්, රෝගියාගේ හිස/බෙල්ල නොසෙලවෙන සේ ආරක්ෂිත තැනකට ගන්න.

1990 (සුවසැරිය) ඇමතුම ලබාදෙන්න: හිසට දරුණු අනතුරක් නම් තනියම රෝහලට අරන් යන්න හදන්න එපා. වහාම ඇම්බියුලන්ස් රථයක් කැඳවන්න.

2️⃣ දෙවන පියවර: රෝගියාගේ සිහිය මට්ටම මැනගන්නේ කොහොමද? (AVPU Scale)

වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී සහ ප්‍රථමාධාරවලදී රෝගියාගේ සිහිය මට්ටම (Conscious Level) ඉක්මනින් මැනගන්න අපි AVPU කියන සරල ක්‍රමය පාවිච්චි කරනවා. ඔයාටත් මේක ලේසියෙන්ම කරන්න පුළුවන්

A - Alert (සම්පූර්ණ සිහිය තියෙනවාද?): රෝගියා ඇස් ඇරලා බලාගෙන ඉන්නවාද? වටපිටාව ගැන සිහියෙන් ඉන්නවාද?

V - Voice (කතා කරද්දී ප්‍රතිචාර දක්වනවාද?): "ඔයාට කොහොමද? නම මොකක්ද?" කියලා ඇහුවාම හෝ කතා කරද්දී විතරක් ඇස් අරිනවාද/උත්තර දෙනවාද?

P - Pain (වේදනාවට විතරක් ප්‍රතිචාර දක්වනවාද?): කතා කරද්දී උත්තර දෙන්නේ නැත්නම්, කන ළඟින් හෝ උරහිසෙන් පොඩ්ඩක් මිරිකද්දී (වේදනාවක් දැනෙද්දී) විතරක් කෙඳිරිගානවාද නැත්නම් අතපය හොල්ලනවාද?

U - Unresponsive (කිසිම ප්‍රතිචාරයක් නැද්ද?): කතා කළත්, වේදනාවක් දුන්නත් කිසිම සද්දයක්, ඇස් ඇරීමක් හෝ ලක්ෂණයක් නැත්නම් රෝගියා ඉන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම අසිහියෙන් (Unconscious). මේක හදිසි තත්ත්වයකි!

3️⃣ තෙවන පියවර: දිය යුතු නිවැරදි ප්‍රථමාධාර (First Aid)

✅ හිස සහ බෙල්ල සෙලවීම 100%ක් නවත්වන්න:

රෝගියාව කෙළින් අතට (පතතට) තියන්න. හිස දෙපැත්තට සෙලවීම වැළැක්වීමට හිස දෙපැත්තෙන් කොට්ට, තුවා හෝ රෙදි ඔතා තබන්න.

✅ ලේ ගැලීම පාලනය කරන්න:

පිරිසිදු රෙදි කඩකින් තුවාලය මත තද කර අල්ලාගෙන ඉන්න. (⚠️ විශේෂ අවධානයට: හිස්කබල බිඳී ඇති බවට හෝ මොළයේ කොටස් පෙනෙන බවට සැක නම් තදින් තද කරන්න එපා! පිරිසිදු රෙදි කඩකින් සැහැල්ලුවෙන් වසන්න).

✅ වමනය කළහොත් (Log Roll):

රෝගියා වමනය කළහොත් එය පෙනහැල්ලට යාම වැළැක්වීමට, බෙල්ල නැමෙන්න නොදී හිස, බෙල්ල සහ මුළු ඇඟම එකවර එක පැත්තකට (Log roll) හරවන්න.

⛔ කිසිසේත්ම නොකළ යුතු දේ

❌ කොහෙත්ම හිස හෝ බෙල්ල සොලවන්න/ඔසවන්න එපා.

❌ කිසිම කෑමක්, වතුරක් හෝ වේදනා නාශක පෙති (Panadol, Disprin) දෙන්න එපා. (වමනය ගොස් හුස්ම හිරවෙන්න හෝ ලේ ගැලීම වැඩි වෙන්න පුළුවන්).

❌ තනියම බයිසිකල්වල හෝ ත්‍රීවීල්වල වාඩි කරවාගෙන අරන් එන්න එපා.

❌ හිසේ ඇනී ඇති යමක් තිබේ නම් (උදා: වීදුරු, යකඩ) ඒවා ගැලවීමට උත්සාහ කරන්න එපා.

🚨 වහාම රෝහලට රැගෙන යා යුතු වෙනත් බයානක ලක්ෂණ:
එක දිගට වමනය කිරීම

🧷කන්වලින් හෝ නාසයෙන් ලේ / වතුර වැනි දියරයක් ගැලීම

🧷ඇස් දෙක වටා කළු වීම (Raccoon eyes)

🧷අත් පා පණ නැතිවීම හෝ වලිප්පුව (Seizures / Fits) හැදීම

💬 ඔබේ අත්දැකීමත් අපට කියන්න:
හදිසි අනතුරකදී අසරණ වුණු කෙනෙක්ට ප්‍රථමාධාර දීලා බේරගත්ත අවස්ථාවකට ඔයා මුහුණ දීලා තියෙනවාද? නැත්නම් මේ වගේ වෙලාවකදී ඔයා දැකපු ලොකුම වැරැද්ද මොකක්ද? ඔබේ අදහස පහළින් Comment කරගෙන යන්න.

මේ පුංචි දැනුවත්කම හදිසි අවස්ථාවකදී තවත් නොදන්න කෙනෙක්ගේ ජීවිතයක් බේරගන්න ලොකුම හේතුවක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා මේ වැදගත් තොරතුරු ටික ඔයාගේ යහළුවන් අතරෙත් Share කරලා හැමෝම දැනුවත් කරන්න! 🔁✨

🩺 මත්ද්‍රව්‍ය ඇබ්බැහියෙන් මිදෙන්නේ කෙසේද? | ලංකාවේ පුනරුත්ථාපන ක්‍රියාවලිය

මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වීම" කියන වචන ටික ඇහෙද්දීම අදටත් අපේ සමාජයේ බහුතරයක් දෙනා කරන්නේ මූණ ඇද කරලා, ඒ පුද්ගලයාව සවුත්තු කරන එක. ගොඩක් අය හිතාගෙන ඉන්නේ ඒක ඒ මනුස්සයාගේ තියෙන කම්මැලි නැත්නම් "චරිතයේ දුර්වලතාවයක්" නැත්නම් "නරකකම" කියලයි. හැබැයි වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ඇත්ත ඒක නෙවෙයි. මත්ද්‍රව්‍ය ඇබ්බැහිය කියන්නේ මොළයේ ස්නායු පද්ධතිය ආශ්‍රිතව ඇතිවන, දීර්ඝකාලීන වෛද්‍යමය රෝගී තත්ත්වයක්.

අන්න ඒ නිසයි මත්ද්‍රව්‍යවලින් කෙනෙක්ව ගලවා ගන්න කරන "පුනරුත්ථාපනය" (Drug Rehabilitation) කියන දේ නිකන්ම නිකන් හිර කරලා තැබීමක් නොවන්නේ. සරලවම කිව්වොත්, ඇබ්බැහි වූ කෙනෙක්ව ඉන් මුදවාගෙන, නැවත සාමාන්‍ය වගකිවයුතු පුරවැසියෙක් විදිහට සමාජගත කරන සමස්ත ක්‍රියාවලියම තමයි පුනරුත්ථාපනය කියන්නේ. මෙතනදී ප්‍රධාන අංශ 3ක් ඔස්සේ වැඩ සිද්ධ වෙනවා

1. කායික සුවය (Detoxification): මුල්ම දින කිහිපයේදී මත්ද්‍රව්‍ය නැවැත්තුවම ඇඟට දැනෙන අමාරුකම් (Withdrawal Symptoms) පාලනය කරලා, වෛද්‍ය අධීක්ෂණය යටතේ ශරීරයේ තියෙන විෂ ටික ටික ඉවත් කරනවා.

2. මානසික සුවය (Psychotherapy & Counseling): ඊටපස්සේ මත්ද්‍රව්‍යවලට යොමු වෙන්න බලපාපු මානසික පීඩනය, ප්‍රශ්න හඳුනාගෙන ඒවාට චින්තන හැසිරීම් ප්‍රතිකාර (CBT) සහ උපදේශන ලබා දෙනවා.

3. සමාජයීය සුවය (Social Re-integration): අන්තිම පියවර විදිහට ඔවුන්ට නැවත සමාජයට ගිහින් ස්වාධීනව ජීවත් වෙන්න ආත්මශක්තිය වගේම අවශ්‍ය වෘත්තීය පුහුණුව ලබා දෙනවා.

ලෝක ඉතිහාසය දිහා බැලුවොත්, 20 වන සියවසට පෙර ලෝකයේ මත්ද්‍රව්‍ය ඇබ්බැහිය සැලකුවේ "පාපයක්" හෝ "අපරාධයක්" විදිහට. ඒ නිසා මිනිස්සුන්ව දැම්මේ හිරගෙවල්වලට නැත්නම් උන්මත්තකාගාරවලට. හැබැයි 1930 ගණන්වල ඇමරිකාවේ බිහිවුණු Alcoholics Anonymous (AA) වැනි ස්වේච්ඡා කණ්ඩායම් හරහා "පියවර 12ක ප්‍රතිකාර ක්‍රමවේදය" (12-Step Program) ලෝකයට හඳුන්වා දීමත් එක්ක පළමු වරට මේක "රෝගයක්" බව පිළිගැනුණා.

පස්සේ 1970 දශකයේදී මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ඇබ්බැහිය අතර තියෙන සැබෑ විද්‍යාත්මක සන්නිවේදනය ඔප්පු වීමත් එක්ක තමයි අද අපි දකින නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථාන ලෝකය පුරා බිහිවුණේ.

අපේ ලංකාවේ කතාව කොහොමද?

1980 දශකයට පෙර ලංකාවේ බහුලව තිබුණේ ගංජා සහ අබින් වැනි ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය විතරයි. ඒ නිසා මහා පරිමාණ පුනරුත්ථාපන අවශ්‍යතාවයක් තිබුණේ නැහැ. හැබැයි 80 දශකයේ මුල් භාගයේදී ලංකාවට "කුඩු" හෙවත් හේරොයින් ආගමනය වීමත් එක්ක තරුණ පරපුර සීඝ්‍රයෙන් මාරක අගාධයකට ඇද වැටුණා.

මීට පිළියමක් විදිහට 1984 අංක 11 දරන පනතින් අන්තරායකර ඖෂධ පාලක ජාතික මණ්ඩලය (NDDCB) පිහිටුවනු ලැබුවා. එය ලංකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය නිවාරණයේ ලොකු හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක්. පසුව 2007 අංක 54 දරන පනත මඟින්, මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වූවන් සිරගත නොකර අනිවාර්ය පුනරුත්ථාපනයට යොමු කිරීමේ නීතිමය බලය උසාවිවලට ලැබුණා.

🅰️ රජයේ නොමිලේ ක්‍රියාත්මක මධ්‍යස්ථාන (NDDCB යටතේ)
අන්තරායකර ඖෂධ පාලක ජාතික මණ්ඩලය මඟින් පවත්වාගෙන යන, 100%ක් නොමිලේ නේවාසික ප්‍රතිකාර දෙන ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථාන 4ක් ලංකාවේ තිබෙනවා

1. තිහාරිය "සෙත්සෙවණ" මධ්‍යස්ථානය (ගම්පහ)
2. තලංගම "නවදිගන්තය" මධ්‍යස්ථානය (කොළඹ)
3. උනවටුන "පුබුදුගම" මධ්‍යස්ථානය (ගාල්ල)
4. හඳෙස්ස "පියසෙවණ" මධ්‍යස්ථානය (මහනුවර)

(මීට අමතරව ඕනෑම රජයේ රෝහලක ඇති මානසික සෞඛ්‍ය ඒකක (Mental Health Units) මඟින් බාහිර රෝගී සායන ලෙස නොමිලේ ප්‍රතිකාර ලබාගත හැක).

🅱️ ආරක්ෂක අංශ සහ පුනරුත්ථාපන කොමසාරිස් කාර්යාලය යටතේ

අධිකරණ නියෝග මත (උසාවියෙන්) යොමු කරන පිරිස් සඳහා ත්‍රිවිධ හමුදාවේ දැඩි විනය සහ අධීක්ෂණය යටතේ මාස 6ක් හෝ අවුරුද්දක් පුරා ක්‍රියාත්මක වන මහා පරිමාණ මධ්‍යස්ථාන:

1.කන්දකාඩු පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානය
2.සේනපුර වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්ථානය

🅲 රාජ්‍ය නොවන (NGO) සහ පෞද්ගලික මධ්‍යස්ථාන
යම් මුදලක් අයකරමින් හෝ ආගමික/ස්වේච්ඡා පදනමින් පවත්වාගෙන යන ආයතන

1. මිතුරන් පියස (Mithuru Piyasa)
2. මෙලෝඩියා (Melodia)
3. සෙවනැලි ඇකඩමිය (Shadows Academy)
4. විවිධ ක්‍රිස්තියානි/බෞද්ධ ආගමික සංවිධාන මඟින් පවත්වාගෙන යන නිවාස. (පෞද්ගලික තැනකට යද්දී එය NDDCB හි ලියාපදිංචිදැයි බැලීම අත්‍යවශ්‍ය වේ).

පුනරුත්ථාපන මධ්‍යස්ථානයකදී ඇත්තටම වෙන්නේ මොකක්ද?

බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ මෙතනදී කරන්නේ ගහලා, බැනලා හිර කරලා තියන එක කියලයි. නැහැ, වෘත්තීය මධ්‍යස්ථානයකදී ක්‍රියාත්මක වන්නේ වෙනස්ම වැඩපිළිවෙලක්.

දින චරියාවකට හුරු කිරීම: උදේ අවදි වීමේ සිට රාත්‍රී නින්ද දක්වා නිශ්චිත, ක්‍රියාශීලී කාලසටහනකට හැඩගැස්වීම.

🧷ශාරීරික අභ්‍යාස: යෝග (Yoga), ව්‍යායාම සහ ක්‍රීඩා මඟින් ශරීරයේ හෝමෝන මට්ටම (විශේෂයෙන් Dopamine) ස්වභාවිකව සමබර කිරීම.
🧷කණ්ඩායම් උපදේශනය (Group Therapy): තමන් වගේම ඇබ්බැහි වෙලා පස්සේ සුව වුණු අය සමඟ අත්දැකීම් බෙදාගනිමින් මානසික ශක්තිය ලබාගැනීම.
🧷ජීවන නිපුණතා (Life Skills): කෝපය පාලනය කරන්නේ කොහොමද, ප්‍රශ්නවලට බය නැතුව මුහුණ දෙන්නේ කොහොමද (Coping Mechanisms) කියා දීම.

සෙන්ටර් ගිහිල්ලත් හොඳ වෙන්නේ නැති අයට වෙන්නේ මොකක්ද? (Relapse / නැවත ඇබ්බැහිය)

පුනරුත්ථාපනයෙන් පස්සේ සමහර අය මාසයක්, දෙකක් යද්දී නැවතත් මත්ද්‍රව්‍ය පාවිච්චි කරන්න පටන් ගන්නවා. වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී මේකට කියන්නේ Relapse (පසුබෑම) කියලයි.

මෙහෙම වෙන්න ප්‍රධාන හේතු සහ ඔවුන්ට සිදුවන දේ මෙන්න

1. මොළයේ වෙනස්වීම් (Biological Reason)
කාලයක් තිස්සේ Ice (M**h) හෝ කුඩු බොද්දී මොළයේ සතුට දනවන රසායනික පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙනවා. පුනරුත්ථාපනයෙන් ආපු ගමන්ම සාමාන්‍ය ජීවිතය "පාළුයි" වගේ දැනෙන්න ගත්තම, මොළය නැවතත් මත්ද්‍රව්‍ය ඉල්ලා දැඩිව පොළඹවනවා (Craving).

2. පැරණි යාළුවන් සහ පරිසරය (Trigger Factors)
පුනරුත්ථාපනය වෙලා ඇවිත් නැවතත් අර පරණ කුඩු ගහපු, අයිස් ගහපු යාළුවන්වම ආශ්‍රය කරන්න ගත්තොත්, පරණ පරිසරයටම වැටුණොත් 99%ක්ම නැවත ඇබ්බැහි වෙනවා.

3. සමාජයෙන් කොන් කිරීම
"ඕකා කුඩුකාරයෙක්, ඕකා Rehab ගිය එකෙක්" කියලා සමාජය සහ පවුලේ අය සැක කරද්දී, බනිද්දී, රැකියාවක් සොයාගන්න බැරි වෙද්දී ඇතිවන කලකිරීම නිසා ඔවුන් පීඩනය දරාගත නොහැකිව නැවතත් මත්ද්‍රව්‍ය වෙතම යනවා.

🛑 සෙන්ටර් ගිහිල්ලත් හොඳ වෙන්නේ නැති අයට කරන්න ඕන දේ

🧷නැවත ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු කිරීම: ඇබ්බැහිය කියන්නේ "සුව වී නැවත උත්සන්න විය හැකි" (Chronic Relapsing Disease) රෝගයක්. ඒ නිසා එක පාරක් වැටුණා කියලා අත්හරින්නේ නැතිව, නැවතත් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර හෝ වෙනත් පුනරුත්ථාපන ක්‍රමවේදයකට (Different approach) යොමු කරන්න ඕනේ.

🧷දිගුකාලීන නේවාසික ප්‍රතිකාර: මාස 3ක කෙටි ක්‍රමවේද හරියන්නේ නැත්නම්, වසරක් වැනි දිගුකාලීන චර්යාත්මක වෙනස්කම් සිදුකරන මධ්‍යස්ථානයකට යොමු කළ යුතුයි.

🧷Psychiatrist (මානසික වෛද්‍ය) සහය: බොහෝ විට නැවත නැවතත් මත්ද්‍රව්‍යවලට යන්නේ ඔවුන් තුළ පවතින දරුණු විශාදය (Depression) හෝ පෞරුෂ ආබාධ (Personality Disorders) නිසයි. ඒ සඳහා සුදුසුකම් ලත් මානසික වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් දිගුකාලීනව ඖෂධීය ප්‍රතිකාර ලබාගත යුතුයි.

🫶වැටුණු තැනින් නැගිටපු සැබෑ වීරයෝ!

ලෝක ප්‍රකට රැප් ගායක එමිනෙම් 2007 දී නිදි පෙති අධික මාත්‍රාවක් (Overdose) නිසා මියයන්න ගිහින් බේරිලා, 2008 දී ගිහින් අද වෙද්දී වසර 15කට වඩා මත්ද්‍රව්‍යවලින් තොර සාර්ථක ජීවිතයක් ගත කරනවා. වසර 20ක් කොකේන් සහ මද්‍යසාරවලට ඇබ්බැහි වී සිටි සර් එල්ටන් ජෝන් 1990 දී පුනරුත්ථාපනය වෙලා අද වෙද්දී ලොව පුරා මෙවැනි රෝගීන් වෙනුවෙන් විශාල සමාජ සේවයක් කරනවා. ඉතාමත් ළමා වියේදීම ජනප්‍රිය වෙලා මානසික පීඩනය නිසා මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වුණු, 2018 දී අංශභාග තත්ත්වයකට (Stroke) පවා මුහුණ දුන්නු ඩෙමී ලොවාටෝ කිහිප වතාවක්ම පසුබෑම් (Relapses) ඇති වුණත්, දිගින් දිගටම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ගෙන අද වෙද්දී සාර්ථකව ඉන් මිදී සිටිනවා.

මත්ද්‍රව්‍යවලින් කෙනෙක්ව ගලවා ගන්න පුළුවන් වෙන්නේ සෙන්ටර් එකකින් විතරක් නෙවෙයි. එතනින් එළියට එන පුද්ගලයාට පවුලෙන් ලැබෙන ආදරය, රැකවරණය සහ පිළිගැනීම මතයි ඔහුගේ සුවය තීරණය වෙන්නේ.

📞 උදව් සහ උපදෙස් සඳහා රහස්‍යභාවය සුරකින ක්ෂණික අංකය: 1927

මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වූවන් දෙස සමාජය බලන විදිහ වෙනස් කරන්න අපට පුළුවන්ද? මේ වගේ රෝගීන්ට සමාජයෙන් ලැබිය යුත්තේ කොන් කිරීමද, නැත්නම් ආදරය සහ රැකවරණයද? ඔබේ වටිනා අදහස පහළින් Comment කරගෙන යන්න.

මේ වැදගත් තොරතුරු තවත් කෙනෙක්ගේ ජීවිතයක් බේරගන්න උදව් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා මේ පෝස්ට් එක Share කරලා හැමෝම දැනුවත් කරන්නත් අමතක කරන්න එපා! 🔁✨

🧠 සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි (Suicidal Thoughts) කියන්නේ ඇත්තටම මානසික රෝගයක්ද?

සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් අහන, ඒ වගේම වැරදියට වටහාගෙන තියෙන ප්‍රශ්නයක් තමයි මේක. කෙනෙකුට මැරෙන්න හිතෙන එක "ලෙඩක්" ද? නැත්නම් ඒක "දුර්වලකමක්" ද?
නැහැ, සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි කියන්නේ තනිවම පවතින රෝගයක්වත්, පුද්ගලයෙකුගේ දුර්වලකමක්වත් නෙවෙයි.

එය දැඩි මානසික පීඩනයක්, බලාපොරොත්තු සුන්වීමක් හෝ අවපාතයක් (Depression) වැනි ප්‍රතිකාර කළ හැකි මානසික සෞඛ්‍ය තත්ත්වයක "ලක්ෂණයක්" (Symptom) විතරයි. ශරීරයට දරාගන්න බැරි ලෙඩක් හැදුණාම උණ ගැනෙනවා වගේ, හිතට දරාගන්න බැරි තරම් වේදනාවක් දැනුණාම මොළයෙන් දෙන අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥාවක් තමයි මේ.

1. එය රෝගයක්ද, නැතහොත් රෝග ලක්ෂණයක්ද? (Disease vs. Symptom)

සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි කියන්නේ තනිවම පවතින රෝගයක් නෙවෙයි; එය දැඩි මානසික පීඩනයක, විඳදරාගැනීමේ සීමාව ඉක්මවා යාමක හෝ ප්‍රතිකාර කළ හැකි මානසික සෞඛ්‍ය බිඳවැටීමක (උදාහරණයක් ලෙස Clinical Depression, Bipolar Disorder, PTSD) ප්‍රධාන "රෝග ලක්ෂණයක්" (Symptom).

අපේ ශරීරයට දරාගන්න බැරි විශබීජයක් ඇතුල් වූ විට ශරීරය "උණ" මගින් ඒ බව පෙන්වනවා වගේ, මනසට සහ මොළයට දරාගන්න බැරි තරම් මානසික වේදනාවක්, හිස්බවක් හෝ බලාපොරොත්තු සුන්වීමක් (Hopelessness) දැනෙන විට මොළය විසින් නිකුත් කරන අවසාන අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥාව තමයි මේ සිතුවිලි.

2. මොළය ඇතුළේ සිදුවන ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස (The Neurobiology of Suicidal Thoughts)

මැරෙන්න හිතෙන්නේ කෙනෙක් ඕනෑකමින් හෝ ලෙහෙසියෙන් ගන්නා තීරණයක් නිසා නෙවෙයි. ඒ වෙලාවට පුද්ගලයාගේ මොළයේ සැබෑ රසායනික සහ ව්‍යුහමය වෙනස්කම් සිදුවෙනවා.

🧷Neurotransmitters (ස්නායු සම්ප්‍රේෂක) අසමතුලිතතාවය:

අපගේ මනෝභාවයන් පාලනය කරන සතුට සහ සන්සුන්භාවය දෙන Serotonin, Dopamine, සහ GABA යන රසායනික ද්‍රව්‍යවල මට්ටම මොළය තුළ ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටෙනවා.

🧷Cortisol (ආතති හෝමෝනය) අධික වීම:

දිගින් දිගටම පවතින දැඩි Stress එක නිසා මොළය පුරා Cortisol හෝමෝනය පිරී යනවා. මෙයින් මොළයේ සෛලවල ක්‍රියාකාරිත්වයට හානි වෙනවා.

🧷Prefrontal Cortex අඩපණ වීම:

තර්කානුකූලව සිතීමට, නිවැරදි තීරණ ගැනීමට සහ හැඟීම් පාලනය කිරීමට උදව් වන මොළයේ ඉදිරිපස කොටසේ (Prefrontal Cortex) ක්‍රියාකාරිත්වය මේ ආතතිය නිසා තාවකාලිකව අක්‍රිය වෙනවා.

🧷Amygdala ඕනෑවට වඩා ක්‍රියාකාරී වීම:

බිය, කෝපය සහ ආවේග පාලනය කරන මොළයේ කොටස (Amygdala) අධි-ක්‍රියාකාරී වන නිසා, පුද්ගලයාට ක්ෂණිකව සහ ආවේගශීලීව (Impulsive) තීරණ ගැනීමට පෙළඹවීමක් ඇති වෙනවා.

සරලවම කිවහොත්: ඒ මොහොතේදී එම පුද්ගලයාගේ මොළයට ප්‍රශ්නවලට ඇති වෙනත් විසඳුම් පෙනෙන්නේ නැත. මොළය "Lock" වීමක් සිදුවේ.

🌿 මේ සිතුවිලිවලින් මිදී, ජීවිතය අලුතින් පටන් ගන්නේ කොහොමද?

1. ආතති සහගත පරිසරයෙන් ඉවත් වන්න: ඔබව දිගින් දිගටම මානසිකව වට්ටන, විවේචනය කරන මිනිසුන්ගෙන් හෝ Toxic පරිසරයකින් තාවකාලිකව හෝ ඈත් වෙන්න.

2. සිතුවිලි "Pause" කරන්න: දැඩි කලකිරීමක් දැනෙන මොහොතක ක්ෂණික තීරණ නොගෙන, එතැනින් නැගිටලා වතුර වීදුරුවක් බොන්න. කාමරයෙන් පිටතට යන්න.

3. කුඩා පියවර තබන්න: මුළු ජීවිතයම එකවර වෙනස් කරන්න හදන්න එපා. අද දවස විතරක් හොඳින් ඉන්න උත්සාහ කරන්න. අලුත් විනෝදාංශයකට, නිර්මාණශීලී වැඩකට හිත යොමු කරන්න.

මනස වෙනතකට යොමු කරන නිර්මාණශීලී දේවල්: චිත්‍ර ඇඳීම, ලිවීම, ගෙවතු වගාව හෝ කේක් සහ බේකින් වැනි නිර්මාණශීලී විනෝදාංශ මගින් මොළයේ Dopamine මට්ටම ස්වාභාවිකවම ඉහළ නංවාගත හැකියි.

4. අතීතය සහ අනෙක් අය සමඟ සැසඳීම නතර කරන්න: ඔබේ ජීවිතයේ වේගය සහ ගමන අන් අයට වඩා වෙනස් විය හැකියි. අතීතයේ වූ වැරදීම් අත්දැකීම් කරගෙන අද දවසේ ජීවත් වන්න.

3. ආතති සහගත පරිසරයකින් ඉවත් වී, සිතුවිලි පාලනය කරන්නේ කොහොමද?

දිගින් දිගටම පවතින Stress එකක් සිතුවිලි දක්වා වර්ධනය වීම වැළැක්වීමට මේ පියවර අනුගමනය කළ හැකියි:

🧷Toxic සාධක හඳුනාගෙන සීමා මායිම් (Boundaries) දමන්න: ඔබව මානසිකව වට්ටන, නිරන්තරයෙන් විවේචනය කරන පුද්ගලයන්ගෙන්, සේවා ස්ථානවලින් හෝ පරිසරයන්ගෙන් තාවකාලිකව හෝ ස්ථිරව ඈත් වීමට තීරණය කරන්න. ඔබේ මානසික සුවතාවය සියල්ලට වඩා වටිනවා.

🧷 "5-Minute Rule" (විනාඩි 5 රීතිය): දැඩිව මැරෙන්න සිතෙන සිතුවිල්ලක් ආ විට, "මම තව විනාඩි 5ක් ඉවසනවා, ක්ෂණිකව මුකුත් කරන්නේ නැහැ" කියා සිතන්න. එතැනින් නැගිටලා වතුර වීදුරුවක් බොන්න, මුහුණ සෝදන්න, නැතහොත් කාමරයෙන් එළියට යන්න. පරිසරය වෙනස් වීම සිතුවිල්ලේ වේගය අඩු කරයි.

🧷Grounding Techniques (පියවි සිහියට පැමිණීම): මනස එක තැනක හිරවී ඇති විට වටපිට බලා ඔබට පෙනෙන දේවල් 5ක්, ඇල්ලිය හැකි දේවල් 4ක්, ඇසෙන ශබ්ද 3ක්, දැනෙන සුවඳවල් 2ක් හඳුනාගන්න. මෙය මොළය නැවත සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් කරයි.

5. තවත් කෙනෙක්ව සියදිවි නසාගැනීමේ තත්ත්වයට පත් නොකිරීමට අපේ වගකීම

අප අවට සිටින අයව නොදැනුවත්ව හෝ දැඩි Stress එකකට ලක් කිරීමෙන් වැළකීමට අප වගබලා ගත යුතුයි:

🧷Emotional Gaslighting වලින් වැළකෙන්න: කෙනෙක් තමන්ගේ ප්‍රශ්නයක් හෝ දුකක් කී විට "ඕවා මොන ප්‍රශ්නද, අපිට මීට වඩා ප්‍රශ්න තියෙනවා", "උඹට ඕක විඳදරාගන්න බැරි කමට" කියමින් ඔවුන්ගේ වේදනාව හෑල්ලු කරන්න එපා.

🧷කාරුණිකව ඇහුම්කන් දෙන්න (Active Listening): වැරදි නොසොයා, විනිශ්චය නොකර (Non-judgmental) ඔවුන්ට පවසන්නට ඇති දේ අසා සිටින්න. සමහරවිට ඔවුන්ට අවශ්‍ය උපදෙස් නොව, ඔවුන්ගේ දුක අහන්නට කෙනෙක් පමණි.

🧷වචනවලින් කරන හිංසනය නතර කරන්න: අනෙකාගේ පෙනුම, ආර්ථිකය, රැකියාව හෝ පෞද්ගලික ජීවිතය විවේචනය කරමින් සමාජ මාධ්‍ය තුළ හෝ සැබෑ ජීවිතයේදී අපහාස කිරීමෙන් වළකින්න.

"මම ඔයා එක්ක ඉන්නවා" කියන සහතිකය සහ ආදරය ඔබේ ළඟ සිටින්නන්ට ලබා දෙන්න.

📞 ඔබ තනිවම නැත! වෘත්තීයමය සහය ලබාගන්න (Where to Seek Help)

සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි කියන්නේ ලැජ්ජා විය යුතු දෙයක් නෙවෙයි. එය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ මනෝවිද්‍යාත්මක උපදේශනය (Counseling) මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කළ හැකි තත්ත්වයක්.

ලංකාව තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලේ, රහස්‍යභාවය 100% ක් සුරකිමින් ඔබට උපකාර කිරීමට බලා සිටින ආයතන:

🧷ජාතික මානසික සෞඛ්‍ය විද්‍යායතනය (NIMH): 1926 (පැය 24 පුරාම ක්‍රියාත්මකයි)

🧷CCC Line: 1333 (ඕනෑම දුරකථන ජාලයකින් නොමිලේ)
ශ්‍රී ලංකා සුමිත්‍රයෝ: 011 269 6666

🧷ළමා හා යොවුන් උපකාරක සේවාව: 1929

🧷මීට අමතරව ළඟම ඇති රජයේ රෝහලේ මානසික සෞඛ්‍ය ඒකකය (Mental Health Unit) වෙත ගොස් වෛද්‍යවරයකු හමු වී නොමිලේ උපදෙස් සහ ප්‍රතිකාර ලබාගත හැක.

"ජීවිතය අත්හැරීම නෙවෙයි, ජීවිතයට මුහුණ දීමයි වීරකම. ඔබ වෙනුවෙන් උපකාර කිරීමට මිනිසුන් සිටිනවා."

ඔබේ අදහස කියන්න: මෙවැනි තත්ත්වයකින් මිදෙන්න ඔබට හෝ ඔබ දන්නා කෙනෙකුට උදව් වූ වෙනත් ක්‍රම තිබේ නම් පහළින් Comment කරන්න.

මෙම පෝස්ටුව ෂෙයාර් කර තවත් ජීවිතයක් බේරාගැනීමට දායක වන්න. 🙏