Pau Kalay

စစ်ဒဏ်သင့် လက်ဘနွန်တွင် ပျက်စီးမှုများကြားမှ ရှီးဟိုက်မွတ်စလင်များ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး “အာရှူရာနေ့” ကို စိန်ခေါ်မှုများနှင့်အတူ ဆင်နွှဲ
နာဘာတီယာ (လက်ဘနွန်)၊ ဇွန် ၂၆

လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းတွင် အစ္စရေး၏ လေကြောင်းနှင့် မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် အဆောက်အအုံများ ပြိုပျက်နေသော်လည်း ရှီးဟိုက်မွတ်စလင်များသည် ၎င်းတို့၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးနေ့ဖြစ်သော “အာရှူရာနေ့” (Ashura) နှစ်ပတ်လည် အစဉ်အလာကို သောကြာနေ့တွင် နာဘာတီယာ (Nabatieh) မြို့၌ အပျက်အစီးများကြားမှ ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။

ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့က နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သော်လည်း အစ္စရေးဘက်က တိုက်ခိုက်မှုအချို့ ဆက်ရှိနေသည့်ကြားမှ ဒေသခံများသည် စိန်ခေါ်သည့်လေသံဖြင့် ယုံကြည်ချက်ကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

📌 သတင်း၏ အဓိကအချက်အလက်များနှင့် မြေပြင်အခြေအနေ
အပျက်အစီးကြားက စီတန်းလှည့်လည်မှု: ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ် ချီတက်သူများသည် စစ်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးသွားခဲ့သည့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ (Hezbollah) တိုက်ခိုက်ရေးသမားများနှင့် မိသားစုဝင်များ၏ ပိုစတာ၊ ဓာတ်ပုံများကို ကိုင်ဆောင်ကာ ပြိုပျက်နေသော ကွန်ကရစ်ပုံများကြားတွင် ချီတက်ခဲ့ကြသည်။

ပွဲတော်ကို ပုံစံပြောင်းကျင်းပရမှု: ရှီးအိုက်များအတွက် အာရှူရာနေ့သည် အီမာမ်ဟူစိန် (Imam Hussein) အသတ်ခံရခြင်းကို အောက်မေ့ရသည့်နေ့ ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် နာဘာတီယာမြို့တွင် ပြန်လည်သရုပ်ဖော်ပွဲများ ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကျင်းပသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် လုံခြုံရေးကြောင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။

စစ်ပွဲ၏ ဆိုးရွားသော ထိခိုက်မှုများ: မတ်လ ၂ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့သော အစ္စရေး-ဟစ်ဇ်ဘိုလာ စစ်ပွဲကြောင့် လက်ဘနွန်တွင် လူပေါင်း ၁.၂ သန်းကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး၊ ကလေး ၂၅၀ ကျော်နှင့် အမျိုးသမီး ၄၀၀ အပါအဝင် လူပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

🎙️ ဟစ်ဇ်ဘိုလာခေါင်းဆောင်၏ မိန့်ခွန်းနှင့် နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်
ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် နိမ်းကာဆမ် (Naim Qassem) က အာရှူရာနေ့ ရုပ်မြင်သံကြားမိန့်ခွန်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောကြားခဲ့သည် -

“လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့တွေ အားလုံး ထွက်ခွာသွားရမှာဖြစ်ပြီး လက်ဘနွန်အနေနဲ့ အစ္စရေးနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်အတိုင်း လုံးဝမဖြစ်စေရပါဘူး။”

လက်ရှိတွင် ဝါရှင်တန်၌ လက်ဘနွန်နှင့် အစ္စရေးအရာရှိများအကြား တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ရန် (၅) ကြိမ်မြောက် ကြိုးပမ်းနေမှုကိုလည်း ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်နေသည်။

💬 ဒေသခံ ပြည်သူများ၏ စကားသံ
ဆာအက် ဘာရာကတ် (နာဘာတီယာ ဒေသခံ): “ဟူစိန်က သူ့မြေကို ကာကွယ်ခဲ့သလိုပဲ ကျွန်တော်တို့လည်း ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မြေကို ဆက်လက်ကာကွယ်သွားမှာပါ။”

မိုဆန် နာ့ဂျ်ဒီ (အသက် ၂၅ နှစ်၊ ဒါဟီယာဒေသခံ): “ပျက်စီးမှုတွေ၊ ဝမ်းနည်းမှုတွေနဲ့ နာကျင်မှုတွေ ရှိနေပေမယ့် ဘုရားသခင်အလိုတော်ရှိရင် ဘယ်အရာကမှ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှုကို မပြောင်းလဲနိုင်ပါဘူး။”

ဗင်နီဇွဲလား အပြင်းအထန် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ အထိ မြင့်တက်လာ၊ လူပေါင်း ၅ သောင်းကျော် ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ စတင်ရောက်ရှိလာ
ဂွါရာ/ကာရာကတ်စ် (ဇွန် ၂၆)

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ မြို့တော် ကာရာကတ်စ်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက် ဒေသများကို ပြားချပ်သွားစေခဲ့သည့် ပြင်းထန်သော ငလျင်နှစ်ခုကြောင့် သေဆုံးသူဦးရေမှာ လက်ရှိတွင် (၉၂၀) ဦးအထိ မြင့်တက်လာကြောင်း အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဂျော့ဂျ် ရိုဒရီဂွက်ဇ်က သောကြာနေ့တွင် အတည်ပြု ပြောကြားလိုက်သည်။ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီး နှစ်ရက်နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း အပျက်အစီးများအောက်တွင် လူရာပေါင်းများစွာ ပိတ်မိနေဆဲဖြစ်ပြီး ပျောက်ဆုံးသူစာရင်းမှာ ဆိုးရွားစွာ မြင့်တက်နေသည်။

📊 အဓိက အချက်အလက်များနှင့် လက်ရှိအခြေအနေအချက်အလက်ကဏ္ဍအသေးစိတ် အခြေအနေငလျင်အပြင်းအနှုန်းကာရာကတ်စ်မြို့ အနောက်ဘက် မိုင် ၁၀၀ (၁၆၀ ကီလိုမီတာ) အကွာကို ဗဟိုပြု၍ ရစ်ချ်တာစကေး ၇.၂ နှင့် ၇.၅ အဆင့်ရှိ ငလျင်နှစ်ခု ဆက်တိုက်လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း။သေဆုံး/ပျောက်ဆုံးအတည်ပြုသေဆုံးသူ ၉၂၀ ဦး ရှိလာပြီး၊ ပျောက်ဆုံးနေသူများကို စာရင်းကောက်ယူသည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ၅၀,၀၀၀ ကျော် ရှိနေကြောင်း အစိုးရနှင့် ကုလသမဂ္ဂ (UN) က ဆိုသည်။နိုင်ငံတကာ အကူအညီမက္ကဆီကို၊ အယ်လ်ဆာဗေဒိုနှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့မှ ကယ်ဆယ်ရေးသမားများ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်သား ၈၇၁ ဦး ဗင်နီဇွဲလားသို့ ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။
စိုးရိမ်ဖွယ် ခန့်မှန်းချက်အမေရိကန် ဘူမိဗေဒ စစ်တမ်းကောက်ယူမှု (USGS) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ သေဆုံးသူဦးရေသည် ၁၀,၀၀၀ ကျော် အထိ ရှိသွားနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

🚨 မြေပြင် ကယ်ဆယ်ရေး အခြေအနေလက်ရှိတွင် ဒေသခံ ဗင်နီဇွဲလား ပြည်သူများနှင့်အတူ နိုင်ငံရပ်ခြားက ရောက်ရှိလာသည့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၊ နိုင်ငံတကာကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များသည် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အသက်လုကာ အပျက်အစီးများအောက်မှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်နိုင်ရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။ယခုငလျင်သည် ပြီးခဲ့သည့် ရာစုနှစ်အတွင်း လက်တင်အမေရိက ဒေသတွင် အသေအပျောက် အများဆုံး ဖြစ်လာနိုင်သည့် ဆိုးရွားလွန်းသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခံနေရသည်။

တီဟီရန်က ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းအပြီး သင်္ဘောတိုက်ခိုက်မှုအတွက် အီရန်တွင် တာဝန်ရှိကြောင်း ထရမ့် ပြစ်တင်ရှုတ်ချ
ဒူဘိုင်း/လန်ဒန် (ဇွန် ၂၆)

အိုမန်နိုင်ငံအနီး ပင်လယ်ကွေ့ရေပြင်တွင် သင်္ဘောတစ်စင်း ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်နိုင်ငံတွင် တာဝန်ရှိကြောင်း သောကြာနေ့တွင် တိုက်ရိုက်စွပ်စွဲ ပြစ်တင်လိုက်ပြီး၊ ယင်းလုပ်ရပ်သည် နှစ်ဖက်ကြား ရရှိထားသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို “မိုက်မဲစွာ ချိုးဖောက်ခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားလိုက်သည်။

အီရန်နိုင်ငံက ဗျူဟာမြောက် အရေးပါလှသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်သွားမည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့ပြီးနောက် ယခုတိုက်ခိုက်မှု ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

📌 အဓိက အရေးပါသည့် ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းချုပ်များ
ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှု: ကြာသပတေးနေ့က အိုမန်အနီး ရေပြင်တွင် သင်္ဘောတစ်စင်းကို အီရန်ဒရုန်းက အပေါ်ထပ်မှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သမ္မတထရမ့်၏ အဆိုအရ အမေရိကန်ဘက်က အခြားဒရုန်း (၃) စင်းကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ပြီး၊ တိုက်ခိုက်ခံရသည့် သင်္ဘောမှာ ပျက်စီးမှုအချို့ ရှိသော်လည်း လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက်ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ကြောင်း Truth Social တွင် ရေးသားထားသည်။

အပစ်ရပ်စဲရေး ပြိုလဲနိုင်ခြေ: ယခုဖြစ်ရပ်သည် အီရန်စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းထားသည့် ကနဦး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်၏ ပျက်စီးလွယ်မှုကို ပြသနေကြောင်း အမေရိကန် အရာရှိများက သုံးသပ်သည်။

အီရန်၏ တင်းမာသော ရပ်တည်ချက်: အီရန်ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကာဇမ် ဂါရီဘာဘာဒီက ၎င်းတို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို ထည့်မတွက်ဘဲ ရေလက်ကြား ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ကို အာမမခံနိုင်ကြောင်း X (တွစ်တာ) တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အစ္စလာမ်မစ်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် (IRGC) က ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် နိုင်ငံခြားရေနံတင်သင်္ဘော (၃) စင်းကို သတိပေးချက်ထုတ်ပြန်ကာ ပြန်လှည့်ခိုင်းခဲ့ကြောင်း အီရန်နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံက ဆိုသည်။

အခွန်ကောက်ခံမည့် သတင်းများ: ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းမည့် မဟာမိတ်သင်္ဘောများသည် ငွေပေးချေမှု (သို့မဟုတ်) အခွန်အခများ ပေးဆောင်ရနိုင်ကြောင်း အိုမန်နိုင်ငံက ပြောကြားခဲ့သည်ဟု Bloomberg သတင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဒေသတွင်း သံတမန်ရေး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု: ယူအေအီး (UAE) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရှိတ်အဗ္ဗဒူလာဘင်ဇာယက်သည် ပဋိပက္ခစတင်ကတည်းက အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖုန်းဖြင့် ဆက်သွယ်ကာ ရေလက်ကြားအတွင်း လွတ်လပ်စွာ ရေကြောင်းသွားလာခွင့် သေချာစေရန်နှင့် တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

📢 အမေရိကန်အစိုးရ၏ သတိပေးချက်
အမေရိကန် အဆင့်မြင့်အရာရှိတစ်ဦးက အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်များကို အနီးကပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးနေကြောင်းနှင့် “သမ္မတထရမ့်အနေဖြင့် အီရန်နိုင်ငံက ရေလက်ကြားအတွင်း လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့်ကို ပျက်ပြားအောင် လုပ်ဆောင်လာမည့်အရေးကို လုံးဝလက်ခံမည်မဟုတ်ကြောင်း” ပြတ်ပြတ်သားသား သတိပေး ပြောကြားထားသည်။