Afghan Express

پاکستان په خپله د درناوي وړ نه دی، بلکې د خپلې جغرافیې په هره برخه کې د سپکاوي او تحقیر بېلګې لري. نو موږ به یې ولې او په څه دلیل احترام وکړو؟

حتی د هغه هېواد خپل ملايان د هغه د بنسټګر، قائد اعظم، پر ځای ورته «کافر اعظم» وايي. د خلکو اراده او د ولس د رایې پرېکړه یې د خپل شاوخوا اتیا کلن تاریخ په اوږدو کې څو ځله د جنرالانو له خوا تر پښو لاندې شوې ده.

تاسو دې پر قرآن شریف قسم وخورئ چې لارې به مو پرانیستې ساتئ؛ موږ هم سوګند یادوو چې ستاسو پر لارو به یوه ستنه هم ونه دروو او خپل راتلونکی به ستاسو پر جغرافیه پورې تړلی نه پرېږدو.

ټوله مرکزي اسیا زموږ پر مخ د فرصتونو په توګه پرانیستې ده. ستاسو د ګوادر–کاشغر دهلېز، سره له دې چې چین پرې میلیاردونه ډالر پانګونه کړې، لا هم له ګڼو ستونزو سره مخ دی؛ خو موږ د خپلې جغرافیې له لارې له چین سره د مستقیمې نښلېدو پر لور روان یو.

ایران همدا اوس زموږ له مهمو سوداګریزو شریکانو څخه دی. موږ د ایران د انرژۍ له بازار سره د لا پراخو اړیکو په لټه کې یو، او د مرکزي اسیا د انرژۍ رګونه هم زموږ د خاورې پر لور د تېرېدو فرصتونه پیدا کوي.

نو پر دې حساب چې ګاونډیان به تل ستاسو د لارو محتاج وي، سیاست مه جوړوئ. نړۍ بدلېږي، جغرافیه خپل ارزښت لري، او ولسونه د خپلو اقتصادي او سوداګریزو اړیکو لپاره بدیلې لارې پیدا کوي.

تاسو که غواړئ خپل راتلونکی د سیمې له هېوادونو سره په درناوي او متقابل احترام کې جوړ کړئ، د فشار، بندیزونو او ګواښونو پر ځای د همکارۍ لاره غوره کړئ؛ کنه، تاریخ به خپله پرېکړه وکړي.

او که مو ټول امید په ټرمپ پورې تړلی وي، نو د چاپلوسۍ پر ځای د خپل هېواد د اقتصاد، سوداګرۍ او سیمه‌ییزو اړیکو د پیاوړتیا لپاره کار وکړئ.

د واخان لار؛ د افغانستان او چین ترمنځ د نوې دروازې پرانیستل

ماشاءالله! د واخان هغه تاریخي لاره چې افغانستان له چین سره نښلوي، نن د پرانیستل کېدو په درشل کې ده. دا یوازې د یوې لارې پرانیستل نه دي؛ بلکې د افغانستان لپاره د سیمې له مهمو اقتصادي او سوداګریزو بازارونو سره د مستقیمې اړیکې د رامنځته کېدو یو مهم ګام بلل کېدای شي.

واخان دهلېز د بدخشان په لېرې ختیځ کې موقعیت لري او د افغانستان او چین ترمنځ طبیعي جغرافیایي پُل جوړوي. د دې لارې پراختیا کولای شي افغانستان ته د منځنۍ اسیا، چین او نورو سیمه‌ییزو بازارونو پر لور د سوداګرۍ او ترانزیټ نوې لارې پرانیزي.

که دغه مسیر په معیاري ډول جوړ، خوندي او د سوداګریزو موټرو لپاره عملي شي، افغانستان کولای شي د چین له پراخ بازار سره خپلې سوداګریزې اړیکې پراخې کړي. افغان سوداګرو ته به د صادراتو او وارداتو لپاره نوې اسانتیاوې برابرې شي او د هېواد د ترانزیټي ارزښت د لوړولو زمینه به هم برابره شي.

تر ټولو مهمه خبره دا ده چې افغانستان د خپل جغرافیایي موقعیت له امله د سیمې د نښلولو وړتیا لري. له چین سره مستقیمه ځمکنۍ اړیکه کولای شي افغانستان له یوه محصور هېواد څخه د یوه مهم ترانزیټي هېواد پر لور د حرکت په برخه کې مرسته وکړي.

البته یوازې د لارې پرانیستل کافي نه دي. د دې مسیر د اقتصادي بریا لپاره معیاري سړک، امنیت، ګمرکي اسانتیاوې، سرحدي تأسیسات، مخابراتي او لوژستیکي خدمات او له چین سره منظم سوداګریز توافقات اړین دي.

هیله ده چې د واخان دا مسیر یوازې د یوه سړک په توګه پاتې نه شي، بلکې د افغانستان د سوداګرۍ، اقتصاد او سیمه‌ییز اتصال لپاره په یوه مهم اقتصادي دهلېز بدل شي.

ماشاءالله، د افغانستان لپاره دې دا نوې دروازه د سولې، سوداګرۍ، کار او اقتصادي پرمختګ دروازه وي.

هیله ده هغه ورځ هم راورسېږي چې افغان سوداګر وکولای شي له همدې لارې د چین تر بازارونو پورې خپل حلال او قانوني صادرات ورسوي، او افغانستان د سیمې په سوداګرۍ کې هغه مقام ترلاسه کړي چې د خپل جغرافیایي موقعیت له مخې یې وړتیا لري.

واخان یوازې یوه لار نه ده؛ که په سمه توګه ورڅخه استفاده وشي، د افغانستان لپاره د یوه نوي اقتصادي فصل پیل کېدای شي.

که تاسو کرکټ نه خوښوئ، دا ستاسو شخصي انتخاب دی؛ خو کله چې یو څوک د یوه نړیوال او میلیونونو مینه‌والو لرونکي ورزش په اړه په سپکو او تحقیرونکو الفاظو خبرې کوي، نو دا بیا یوازې د ورزش په اړه نظر نه پاتې کېږي، بلکې د تعصب بڼه اخلي.

کرکټ که ستاسو خوښ نه وي، نورو ته خوښ دی؛ د خلکو د خوښې، د لوبغاړو د کلونو زحمت او د هغوی د لاسته راوړنو سپکاوی هېڅ توجیه نه لري.

په ځانګړي ډول کله چې د یوه مشخص لوبغاړي یا یوې ډلې پر وړاندې د شخصي، قومي یا سیاسي تعصب له امله د هغه د مسلک او ورزش سپکاوی کېږي، دا باید د «نظر» تر نوم لاندې پټ نه شي.

اختلاف کول حق دی، خو تحقیر او تعصب نه. که رښتیا ځان روڼ‌اندی او باانصافه ګڼئ، نو د خلکو او ورزشکارانو په اړه له تعصب پرته خبرې وکړئ. کرکټ به ستاسو خوښ نه وي، خو د نورو د خوښې او د یوه ورزش د میلیونونو مینه‌والو سپکاوی تاسو ته د حق نه درکوي.

آغلې روزبه، #لينا روزبه Lina Rozbih

له زړه دعا کوم چې یوه ورځ به بیا په خپلو لیکنو کې د انصاف، زغم او حقیقت لاره ونیسئ، ځکه رښتیا هم ستاسو لپاره خواشینی یم. نه پوهېږم چې ولې دومره تعصب او جنون؟ ستاسو په ډېرو لیکنو کې د تعصب بوی له ورایه احساسېږي.

راشد خان نه جنګسالار و چې د خپل هېواد په ګوټ ګوټ کې له ګرځېدو وېرېدلی وای، نه غل و چې د ملت شتمني یې غلا کړې او تښتېدلی وای، او نه هم غدار و چې له چا څخه د وېرې اړتیا ولري. هغه یو نړیوال پېژندل شوی او بریالی لوبغاړی دی؛ لکه د نړۍ د هر مشهور سپورتي شخصیت په څېر، طبیعي ده چې مخالفین او منتقدین به هم ولري.

لکه څنګه چې د بېلابېلو قومونو ډېر تکړه او مشهور لوبغاړي، په ځانګړي ډول د هزاره ځوانانو اتلان، په افغانستان کې درناوی او هرکلی کېږي، راشد خان هم یو ورزشکار دی. د هغه سپورتي مقام باید د سیاسي، قومي او شخصي اختلافونو قرباني نه شي.

که نن وي او که سبا، په افغانستان کې هر ډول نظام واک ته ورسېږي، د دې ځوانانو استعداد، وړتیا او ورزشي مقام به نه کمېږي او نه زیاتېږي. سیاست خپل ځای لري او ورزش خپل ځای. نو غوره ده چې ورزش له سیاست، قومي تعصب او شخصي عقدو څخه جلا وساتل شي.

د خدای لپاره، لږ تم شئ او له ځانه وپوښتئ: ایا راشد خان رښتیا هم د هبت‌الله لیدو ته تللی و چې تاسو یې په اړه دومره لویه موضوع جوړه کړې ده؟

تاسو چې ځان با سواده او روڼ اندی ګڼئ، که د خلکو په اړه د تعصب، کرکې او احساساتي قضاوت له مخې پرېکړه کوئ، نو بیا د نالوستو خلکو پر چلند د نیوکې حق څنګه ځان ته ورکوئ؟

راځئ چې د اختلاف پر ځای انصاف، د تعصب پر ځای حقیقت، او د کرکې پر ځای زغم غوره کړو.

مهرباني وکړئ له تعصب، قومي حساسیتونو او شخصي عقدو څخه ځان وساتئ. ورزش د ټولو دی، او د یو لوبغاړي ارزښت باید د هغه د استعداد او لاسته راوړنو له مخې وټاکل شي، نه د سیاسي او قومي اختلافونو له مخې. #لينا روزبه Lina Rozbih

Some political, historical and geographical similarities between Pakistan and Israel — More points:

1. Both, Pakistan and Israel, are not natural or historical countries, and their history is less than eighty (80) years. Both were artificially created on the basis of religion — Pakistan in the name of the Muslims of the subcontinent, and Israel in the name of the scattered Jews around the world.

2. Both countries came into existence during 1947–1948 when British imperialism was ostensibly leaving the region, but in reality it created these regions through hypocritical and unjust division to protect its strategic and hostile objectives.

3. Both countries were forcibly established by Britain on the lands of non-nationals — Israel on the lands of Palestinians and Arabs, and Pakistan on the lands of Afghanistan, India, Balochistan and Sindh.

4. Both Israel and Pakistan have been the victims of opposition from their neighbors since the beginning and despite the passage of decades, have not been able to have clear and recognized borders.

5. Both countries justify their existence on the basis of "divine promise" or religious sanctity.

6. The role of Western countries, especially Britain, has been extremely important in the establishment and post-establishment stability of both.

7. Both countries spend the most on their military institutions, and both have the world's most notorious intelligence agencies — ISI (Pakistan) and Mossad (Israel).

8. Since both countries have no natural historical geography or other basis of popular unity, they use religion as a political tool to maintain social order.

9. Both have long-standing conflicts with their neighbors — Pakistan with India and Afghanistan, while Israel with the Palestinians, Syria, Lebanon and other Arab countries.

10. Both countries are close strategic allies of the United States, and the United States has long achieved its regional goals through them.

11. Western countries, including the United States, have provided both with access to heavy weapons, including nuclear weapons.

12. Since the creation of Pakistan and Israel, the United Kingdom and the United States have invested billions of dollars in their military infrastructures, and both are among the largest recipients of US military aid.

13. Both countries emerged from the aftermath of Partition and mass migration crises.

14. In both, religious extremist groups have a strong influence on state policies.

15. Both countries have been involved in continuous wars — Pakistan with India and, from time to time, with Afghanistan, and Israel with the Palestinians and other Arab countries.

16. Both have had and continue to have militaries that have massacred civilians, including women and children, in the name of “terrorists”.

17. In both countries, the military is the central and decisive force in politics.

18. Both state establishments have always kept their people in the concept of an artificial “enemy” to protect their survival and identity — the Pakistani army has always exploited the people by making India an enemy, and Israel has spread the impression of hostility towards the Palestinians, Arab countries and Iran.

19. Religious minorities in both countries have been deprived of their basic rights.

20. Both are suffering from a severe crisis of military-civilian balance due to pressure from their internal security.

پاکستان اور اسرائیل کے درمیان چند سیاسی، تاریخی اور جغرافیائی مماثلتیں — مزید نکات:

1. دونوں، پاکستان اور اسرائیل، قدرتی یا تاریخی ممالک نہیں ہیں، اور ان کی تاریخ اسی (80) سال سے کم ہے۔ دونوں مصنوعی طور پر مذہب کی بنیاد پر بنائے گئے — پاکستان برصغیر کے مسلمانوں کے نام پر، اور اسرائیل دنیا بھر کے بکھرے ہوئے یہودیوں کے نام پر۔

2. دونوں ممالک 1947–1948ء کے دوران اُس وقت وجود میں آئے جب برطانوی سامراج بظاہر خطے سے رخصت ہو رہا تھا، مگر درحقیقت اس نے اپنے اسٹریٹیجک اور دشمنانہ مقاصد کے تحفظ کے لیے ان خطوں کو منافقانہ اور غیرمنصفانہ تقسیم کے ذریعے وجود بخشا۔

3. دونوں ممالک کو برطانیہ نے زبردستی غیرقوموں کی سرزمین پر قائم کیا — اسرائیل کو فلسطینیوں اور عربوں کی زمین پر، اور پاکستان کو افغانستان، ہندوستان، بلوچستان اور سندھ کی سرزمین پر۔

4. اسرائیل اور پاکستان دونوں ابتدا سے ہی اپنے ہمسایہ ممالک کی مخالفتوں کا شکار رہے ہیں اور دہائیوں گزرنے کے باوجود واضح اور تسلیم شدہ سرحدیں نہیں رکھ سکے۔

5. دونوں ممالک اپنے وجود کو "الٰہی وعدے" یا مذہبی تقدس کی بنیاد پر جائز قرار دیتے ہیں۔

6. دونوں کے قیام اور بعد از قیام استحکام میں مغربی ممالک، خاص طور پر برطانیہ کا کردار انتہائی اہم رہا ہے۔

7. دونوں ممالک سب سے زیادہ خرچ اپنے فوجی اداروں پر کرتے ہیں، اور دونوں کے پاس دنیا کی بدنام ترین خفیہ ایجنسیاں موجود ہیں — آئی ایس آئی (پاکستان) اور موساد (اسرائیل)۔

8. چونکہ دونوں ممالک کے پاس قدرتی تاریخی جغرافیہ یا عوامی وحدت کی کوئی دوسری بنیاد نہیں، اس لیے مذہب کو سیاست کے ایک آلے کے طور پر استعمال کرتے ہیں تاکہ معاشرتی نظم قائم رکھا جائے۔

9. دونوں کے ہمسایوں کے ساتھ دیرینہ تنازعات ہیں — پاکستان کے بھارت اور افغانستان کے ساتھ، جبکہ اسرائیل کے فلسطینیوں، شام، لبنان اور دیگر عرب ممالک کے ساتھ۔

10. دونوں ممالک امریکا کے قریبی اسٹریٹیجک اتحادی شمار ہوتے ہیں اور امریکا طویل عرصے سے اپنے علاقائی مقاصد انہی کے ذریعے حاصل کرتا آیا ہے۔

11. امریکا سمیت مغربی ممالک نے دونوں کو ایٹمی ہتھیاروں سمیت بھاری اسلحے تک رسائی فراہم کی۔

12. پاکستان اور اسرائیل کے قیام کے بعد سے برطانیہ اور امریکا نے دونوں کے فوجی ڈھانچوں میں اربوں ڈالر لگائے ہیں، اور یہ دونوں امریکا کی فوجی امداد کے سب سے بڑے وصول کنندگان میں شامل ہیں۔

13. دونوں ممالک تقسیم (Partition) اور بڑے پیمانے پر ہجرت کے بحران کے نتیجے میں وجود میں آئے۔

14. دونوں میں مذہبی انتہا پسند گروہوں کا ریاستی پالیسیوں پر گہرا اثر ہے۔

15. دونوں ممالک مسلسل جنگوں میں ملوث رہے ہیں — پاکستان بھارت اور وقتاً فوقتاً افغانستان کے ساتھ، اور اسرائیل فلسطینیوں اور دیگر عرب ممالک کے ساتھ۔

16. دونوں کے فوجی دستوں نے جنگوں میں "دہشت گردوں" کے نام پر عام شہریوں، بشمول عورتوں اور بچوں، کا قتل عام کیا ہے اور آج بھی کر رہے ہیں۔

17. دونوں ممالک میں فوج سیاست کا مرکزی اور فیصلہ کن قوت ہے۔

18. دونوں ریاستی اسٹیبلشمنٹس نے اپنی بقا اور شناخت کے تحفظ کے لیے اپنی عوام کو ہمیشہ ایک مصنوعی "دشمن" کے تصور میں رکھا ہے — پاکستانی فوج نے ہمیشہ بھارت کو دشمن بنا کر عوام کا استحصال کیا، اور اسرائیل نے فلسطینیوں، عرب ممالک اور ایران کے خلاف دشمنی کا تاثر عام کیا۔

19. دونوں ممالک میں مذہبی اقلیتوں سے ان کے بنیادی حقوق چھین لیے گئے ہیں۔

20. دونوں اپنی داخلی سلامتی کے دباؤ کے باعث عسکری و سول توازن کے شدید بحران سے دوچار ہیں۔

د پاکستان او اسراییل ترمنځ ځینې سیاسي، تاریخي او جغرافیایي ورته والی — نور ټکي:

۱. پاکستان او اسراییل دواړه طبیعي یا تاریخي هیوادونه نه دي، او د دوی تاریخ له اتیا (۸۰) کلونو څخه کم دی. دواړه په مصنوعي ډول د مذهب پر بنسټ رامینځته شوي — پاکستان د برصغیر د مسلمانانو په نوم، او اسراییل د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د خوار یهودانو په نوم.

۲. دواړه هیوادونه په ۱۹۴۷-۱۹۴۸ کې هغه وخت رامینځته شول کله چې برتانوي امپریالیزم په ښکاره ډول له سیمې څخه ووت، مګر په حقیقت کې یې دا سیمې د منافقانه او غیر عادلانه ویش له لارې رامینځته کړې ترڅو خپل ستراتیژیک او دښمنانه اهداف خوندي کړي.

۳. دواړه هیوادونه د انګلستان لخوا په زور سره د غیر اتباعو په ځمکو کې تاسیس شوي — اسراییل د فلسطینانو او عربانو په ځمکو کې، او پاکستان د افغانستان، هند، بلوچستان او سند په ځمکو کې.

۴. اسراییل او پاکستان دواړه له پیل راهیسې د خپلو ګاونډیانو د مخالفت قرباني شوي دي او د لسیزو تیریدو سره سره، روښانه او پیژندل شوي پولې نه دي درلودلي.

۵. دواړه هېوادونه د "الهي وعدې" یا مذهبي تقدس پر بنسټ خپل شتون توجیه کوي.

۶. د لویدیځو هېوادونو رول، په ځانګړې توګه برتانیا، د دواړو هېوادونو د تاسیس او وروسته ثبات کې خورا مهم و.

۷. دواړه هېوادونه په خپلو پوځي ادارو ډېر لګښت کوي، او دواړه د نړۍ تر ټولو بدنام استخباراتي ادارې لري - ISI (پاکستان) او موساد (اسرائیل).

۸. څرنګه چې دواړه هېوادونه طبیعي تاریخي جغرافیه یا د خلکو د یووالي بل اساس نلري، نو دوی د ټولنیز نظم ساتلو لپاره مذهب د سیاسي وسیلې په توګه کاروي.

۹. دواړه له خپلو ګاونډیانو سره اوږدمهاله شخړې لري - پاکستان له هند او افغانستان سره، پداسې حال کې چې اسراییل له فلسطین، سوریې، لبنان او نورو عربي هېوادونو سره.

۱۰. دواړه هېوادونه د متحده ایالاتو نږدې ستراتیژیک متحدین دي، او متحده ایالاتو له اوږدې مودې راهیسې د دوی له لارې خپل سیمه ایز اهداف ترلاسه کړي دي.

۱۱. لویدیځو هېوادونو، په ځانګړې توګه د متحده ایالاتو، دواړو ته د درنو وسلو، په شمول د اټومي وسلو لاسرسی برابر کړی دی.

۱۲. د پاکستان او اسراییل له جوړېدو راهیسې، انګلستان او متحده ایالاتو په خپلو پوځي زیربناوو کې ملیاردونه ډالر پانګونه کړې، او دواړه د متحده ایالاتو د پوځي مرستو ترټولو لوی ترلاسه کونکي دي.

۱۳. دواړه هیوادونه د ویشلو او ډله ایز مهاجرت بحرانونو وروسته راپورته شوي.

۱۴. په دواړو کې، مذهبي افراطي ډلې د دولت په پالیسیو باندې قوي نفوذ لري.

۱۵. دواړه هیوادونه په دوامداره جګړو کې ښکیل دي - پاکستان د هند سره او وخت په وخت، د افغانستان سره، او اسراییل د فلسطینانو او نورو عربي هیوادونو سره.

۱۶. دواړو داسې پوځونه درلودل او دوام لري چې د "ترهګرو" په نوم یې د ښځو او ماشومانو په ګډون ملکي وګړي وژلي دي.

۱۷. په دواړو هیوادونو کې، پوځ په سیاست کې مرکزي او پریکړه کونکی ځواک دی.

۱۸. دواړو دولتي ادارو تل خپل خلک د خپل بقا او هویت د ساتنې لپاره د مصنوعي "دښمن" په مفهوم کې ساتلي دي - د پاکستان پوځ تل د هند د دښمن په جوړولو سره له خلکو څخه ګټه پورته کړې ده، او اسراییل د فلسطینیانو، عربي هیوادونو او ایران په وړاندې د دښمنۍ تاثر خپور کړی دی.

۱۹. په دواړو هیوادونو کې مذهبي اقلیتونه له خپلو اساسي حقونو څخه بې برخې شوي دي.

۲۰. دواړه د خپل داخلي امنیت د فشار له امله د پوځي-ملکي توازن له سخت بحران سره مخ دي.